گرفتگی، اسپاسم و خشکی عضلات: علت و درمان آن با فیزیوتراپی

گرفتگی عضلات یا اسپاسم زمانی رخ می‌دهد که یک عضله به صورت غیر اختیاری و اجباری منقبض شود و دیگر از حالت انقباض بیرون نیاید. گرفتگی عضلات بسیار رایج است و می‌تواند بر هرعضله‌ای از بدن تأثیر بگذارد. به طور معمول، اسپاسم و خشکی عضلات شامل گرفتگی قسمتی از یک عضله یا کل آن یا چند عضله در یک گروه می‌شود. شایع‌ترین نواحی بدن که دچار گرفتگی عضلات می‌شوند عبارتند از ران‌ها، پشت ساق پا، قوس کف پا، دست‌ها، بازوها، شکم و گاهی اوقات نیز گرفتگی در امتداد عضلات قفسه‌یسینه اتفاق می افتد. گاهی اسپاسم عضلانی در پشت ساق پا اتفاق می‌افتد، که این گرفتگی‌ها را به طور خاص به عنوان "اسب شارلی" می‌شناسند.

متخصصین ما در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی در تشخیص اختلالات عضلانی بسیار مهارت دارند و قادر به توصیه‌ی یک برنامه‌ی فیزیوتراپی مناسب برای شما می‌باشند. این برنامه می‌تواند شامل موارد زیر باشد: کایروپراکتیک، ماساژ درمانی، درمان‌های دستی، طب سوزنی، درمان نقاط ماشه‌ای، الکتروتراپی (TENS)، اولتراسوند، لیزر درمانی سرد، درمان میکروواس، تحریک مغناطیسی عملکردی (FMS). همچنین تمرینات ورزشی مخصوص در کلینیک و برخی تمرینات به عنوان بخشی از برنامه‌ی ورزش خانگی به شما آموزش داده می‌شود. متخصصین ما به شما می‌آموزند که چگونه با درمان خود مستقل شوید. این آموزش به شما امکان می‌دهد تا توانایی کنترل درد خود را افزایش داده و بخشی از بدن خود را تقویت کنید تا درد کم‌تر شود. جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره با متخصصین ما یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

علل


علل اسپاسم و گرفتگی عضلانی عبارتند از:

  • شروع فعالیت بدنی پیش از انجام حرکات کششی مناسب و کافی
  • خستگی عضلات
  • ورزش در هوای گرم
  • داروها: داروهای گوناگونی می‌توانند موجب گرفتگی عضلات شوند.
  • کمبود ویتامین: کمبود ویتامین‌هایB1، B6 و B5 ممکن است به طورخاص یا غیر مستقیم باعث اسپاسم عضلات شود. پتاسیم، منیزیم و کلسیم بیش از حد در رژیم غذایی شما می‌تواند منجر به  گرفتگی عضلات پا شود.
  • گردشخون ضعیف و در نتیجه نارسایی اکسیژن کافی به بخش‌های خاص بدن ممکن است موجب گرفتگی عضلانی شود.
  • فشار روی اعصاب در ستون فقرات (تنگی کانال نخاع کمریعلاوه بر این می‌تواند باعث دردی شبیه گرفتگی عضلانی در پاها شود.
  • دمای سرد: قرار گرفتن در معرض دمای های سرد، بهویژه آب‌های یخ می‌تواند موجب گرفتگی عضلات شود.

عوامل خطر


تعداد کمی از عواملی که ممکن است خطر ابتلا به اسپاسم و خشکی عضلانی را افزایش دهند عبارتند از:

  • سن: افراد سالمند توده عضلانی خود را از دست می‌دهند، بنابراین عضلات باقی مانده بیش از حد معمول کار خواهند کرد.
  • کم‌آبی: افرادی که با ورزش کردن در هوای گرم خسته شده و بدن آن‌ها دهیدراته یا دچار کم آبی می‌شود به طور مکرر دچار گرفتگی عضلات می‌گردند.
  • بارداری
  • برخی از بیماری‌ها مانند دیابت، اختلالات کبدی، اعصاب یا بیماری تیروئید.

علائم و نشانه‌ها


اغلب موارد گرفتگی عضله در عضلات پا، بخصوص در عضلات پشت ساق پا ایجاد می‌شود. به غیر از یک درد ناگهانی و شدید، ممکن است یک قسمت سفت شده از بافت عضلانی را زیر پوست خود احساس کنید که علامت اصلی گرفتگی عضلانی است.

تشخیص


هیچ آزمایش خاصی برای تشخیص اسپاسم عضلانی وجود ندارد. پزشک شما باید بر اساس علائمی که توضیح می‌دهید و با مشاهده و معاینه‌ی ناحیه‌ای که دچار گرفتگی عضلانی است، مشکل گرفتگی عضله را تشخیص دهد. هیچ آزمایش اختصاصی برای تشخیص اسپاسم وجود ندارد. اما تشخیص تا حدودی ساده است. اکثر مردم مشکل گرفتگی عضلانی را می‌شناسند آگاه هستند و می‌توانند زمانی که اسپاسم رخ می‌دهد، به این مشکل پی ببرند.

درمان


مصرف ویتامین ب

مصرف داروهای مکمل ویتامین ب کمپلکس به عنوان یک درمان جایگزین در مدیریت گرفتگی عضلات پا کمک می‌کند .با این حال، تحقیقات در این خصوص هنوز ادامه دارند.

کشش و ماساژ

کشش و ماساژ یک درمان خانگی برای رفع گرفتگی عضلانی است. به منظور استراحت یا شل کردن عضله‌ای که دچار گرفتگی شده است، عضله را بکشید و آن را به آرامی ماساژ دهید.

استفاده از سرما یا گرم کردن موضع

برای رفع گرفتگی عضلات می‌توانید از یک حوله گرم یا بالشتک گرم روی ماهیچه‌های ناحیه‌ی دچار گرفتگی استفاده نمایید. حمام گرم نیز به شما در از بین بردن گرفتگی عضلات کمک می‌کند یا شما می‌توانید از دوش گرم به این منظور استفاده کنید. ماساژ عضله با یخ ممکن است درد را کاهش دهد.

مصرف مایعات

دهیدراتاسیون یا کم‌آبی یک علت شایع به وجود آمدن گرفتگی عضلانی است، بنابراین، برای جلوگیری از گرفتگی عضلات، به خصوص در فصل تابستان، مصرف مایعات به اندازه‌ی کافی ضروری است.

درمان با داروها

  • داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID) می‌توانند به کاهش التهاب و درد کمک کنند.
  • داروهای آرام‌بخش عضلانی را می‌توان برای یک دوره‌ی کوتاه مدتبرای تسکین گرفتگی عضلات به دلیل کبودی یا هر وضعیت موقت دیگر در شرایط خاص استفاده کرد.
  • تزریق بوتاکس (سم بوتولیسم) نیز برای برخی از گرفتگی‌های عضلانی دیستونیک مورد استفاده قرار می‌گیرد. تزریق بوتاکس در گروهی از عضلات انجام می‌شود.

ماساژ درمانی

ماساژ درمانی شاید بهترین راه برای از بین بردن گرفتگی عضلات باشد. ماساژ کمک می‌کند تا عضلات شل شوند و بنابراین علائم به وجود آمده را از بین می‌برد. ماساژ کمک می‌کند تا گردش خون به عضلات  افزایش یابد. همچنین با ماساژ درمانی جریان خون در کل بدن افزایش یافته و مواد مغذی بیشتری به عضلات می‌رسد.

کایروپراکتیک و درمان دستی

اغلب مفاصل در بدن ما مانند مفاصل پشت، گردن، بازوها و پاهای ما دچار اسپاسم می‌شوند. کایروپراکتیک می‌تواند این گرفتگی یا اسپاسم را با آنچه که درمان‌ دستی یا تحریک نامیده می‌شود، درمان کند. هر دو عمل (درمان دستی و تحریک) راه‌های مؤثر افزایش دامنه حرکت در مفصل هستند، موجب تسکین درد و رساندن مواد مغذی به مفاصل می‌شوند.

درمان نقاط ماشه‌ای و طب سوزنی

درای نیدلینگ نقاط ماشه‌ای و طب سوزنی روش درمانی برای رفع گرفتگی عضلات و اسپاسم است، که معمولاً برای درمان جراحات و فرآیند دژنراسیون طبیعی ستون فقرات و مفاصل توصیه می‌شود. این نواحی دچار گرفتگی یا اسپاسم نقاط ماشه‌ای یعنی "گره‌هایی در عضلات" نامیده می‌شوند. درای نیدلینگ شامل قرار دادن سوزن‌های مخصوص طب سوزنی در ناحیه نقاط ماشه‌ای و حرکت سوزن به داخل و خارج عضله برای تحریک عضلات است و موجب کشش در عضله و از بین رفتن نقاط ماشه‌ای می‌شود.

درمان با لیزر کم توان

 

درمان با لیزر کم توان یا لیزر سرد برای کاهش التهاب، بازگرداندن بافت سالم و کاهش درد استفاده می‌شود. اثرات پر قدرت ضد التهابی و ضد درد LLLT به بهبود کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به درد ناشی از اسپاسم عضلانی کمک می‌کند. لیزر کم توان این عمل را با بهبود گردش خون و تشویق سلول‌ها و بافت‌های آسیب دیده برای تعمیر و کمک به بازگرداندن عملکرد نرمال انجام می‌دهد.

تحریک عصبی الکتریکی از طریق پوست (TENS)

تحریک الکتریکی در حالت استراحت، برای درناژ یا از بین بردن خستگی انجام می‌شود.   یک جلسه تحریک الکتریکی همراه  با تحریک عصبی الکتریکی از طریق پوست (TENS) برای کاهش سریع درد برنامه ریزی می‌شود. همچنین می‌توان یک روند آهسته‌تر از TENS را برای تحریک بدن به آزادسازی اندورفین‌ها که به کاهش درد کمک می‌کنند، برنامه ریزی کرد. تحریک الکتریکی از طریق بهبود گردش خون در یک ناحیه خاص از آسیب جلوگیری می‌کند.

درمان اولتراسوند

درمان اولتراسوند توسط یک دستگاه انجام می‌شود که امواج صوتی را به بدن منتقل می‌کند تا گرمای عمیقی را ایجاد کند. این گرما جریان خون را به منطقه منتقل می‌کند تا روند ترمیم را تحریک نماید. در مراحل حاد آسیب ایجاد شده درمان اولتراسوند را می‌توان برای کاهش التهاب در مفصل، عضله یا رباط استفاده کرد. در مراحل بعدی می‌توان از اولتراسوند برای گرم کردن یک منطقه برای تحریک یا شل کردن عضلات استفاده نمود. درمان اولتراسوند موجب کاهش درد در عضلات می‌شود.

تمرینات ورزشی برای رفع اسپاسم عضلانی

عدم تعادل عضلانی هنگامی ایجاد می‌شود که برخی از عضلات در برگیرنده‌ی مفاصل ضعیف شده و سایر عضلات دچار گرفتگی شوند. درنتیجه، عضلات ضعیف نیاز به تقویت دارند و عضلات دیگر باید کشیده شوند. ثبات هسته در درمان اسپاسم عضلانی اهمیت دارد، بنابراین بیشتر تمرینات مربوطه برای تقویت هسته انجام می‌شوند. با تقویت هسته، یک ساختار پایدار برای حرکت بازوها و پاها فراهم می‌شود. تمرینات هسته‌ای جهت تأثیر بر مغز برای فعال کردن عضلاتی طراحی شده‌اند که در واقع حمایت کننده‌های داخلی بدن محسوب می‌شوند