خار پاشنه پا: علت، علائم و درمان آن با فیزیوتراپی

خار پاشنه زائده‌ای استخوانی است که در راستای لبه‌ی استخوان پاشنه‌ی پا روی می‌دهد. این خارهای استخوانی در نزدیکی مفاصل یعنی در محلی که استخوان‌ها با هم تلاقی پیدا می‌کنند شایع هستند. چون گاهی این خارهای پاشنه خیلی کوچک و بدون درد هستند گاهی ممکن است حتی متوجه بروز آنها نشوید اما در برخی دیگر از موقعیت‌ها موجب بروز درد شدید و یا حتی موجب از دست دادن توانایی حرکت پاشنه و مچ پا می‌گردند. خارهای پاشنه در زیر کف پا (ناحیه‌ی پلانتار یا تاندون کف‌پایی) با بیماری فاسئیت پلانتار (التهاب تاندون کف‌پایی) مرتبط است. خار پاشنه می‌تواند به‌تنهایی ایجاد شود و یا به وجود یک بیماری زمینه‌ای ارتباط داشته باشد. خار پاشنه را می‌توان با انجام اقداماتی که التهاب مربوط به این عارضه را کاهش و از بروز مجدد آن پیشگیری می‌کند درمان نمود.

زمانی که شما به علت درد خار پاشنه به کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی مراجعه می‌کنید متخصصین ما ارزیابی اولیه‌ای را انجام می‌دهند که شامل بررسی نحوه‌ی راه رفتنتان می‌باشد. همچنین برای مثال ممکن است متخصصین ما دریابند که فشار زیادی بر روی پاشنه‌ی پا یا پلانتار فاسیای (تاندون کف پا) ناسالم وجود دارد. همچنین آنها به قدرت و استقامت ناحیه دور مچ پا توجه و سپس به بازآموزی تعادل خواهند پرداخت. تمرینات خاصی بر روی تقویت مچ پا و کشش بافت ناحیه‌ی کف پا تمرکز دارند. ممکن است متخصصین ما در کنار بازآموزی تعادل، تلاش داشته باشند تا با استفاده از روش کایروپراکتیک، استئوپاتی، درمان‌های دستی، اولتراسوندتراپی و شاک‌ویوتراپی، توده‌های کلسیمی انباشته‌شده در بدن را از بین ببرند. چنانچه خارهای پاشنه بسیار دردناک باشند ممکن است پزشک در کنار طب سوزنی، انجام ماساژدرمانی را نیز به شما توصیه نماید. جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره با متخصصین ما یا رزرو نوبت، می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

علائم خار پاشنه


خار پاشنه پا غالباً عارضه‌ای بدون درد است اما در برخی موارد می‌تواند موجب بروز درد شود. با وجود اینکه خار پاشنه ممکن است بسیار جزئی باشد و به‌ سختی شناسایی شود اما علائم زیر بعضی از شایع‌ترین علائم این عارضه است:

  • خار پاشنه همیشه دردناک نیست. در هنگام احساس درد، درد شدید و منقطعی در زیر یا در پاشنه حس می‌گردد.
  • معمولاً درد در هنگام استراحت آرام می‌گیرد اما این درد پس از دوباره پا شدن بدتر می‌شود.
  • به‌عنوان یک قاعده‌ی کلی، درد خار پاشنه در هنگام صبح نسبت به زمان‌های دیگر دردناک‌تر است.
  • درد با راه رفتن بر روی سطوح سخت و سفت و یا برداشتن اشیاء سنگینی مثل چمدان شدیدتر می‌گردد.
  • درد می‌تواند آنقدر شدید شود که انجام کارهای روزانه را نیز دشوار کند.
  • بروز التهاب در ناحیه‌ی پاشنه یا مچ پا

خار پاشنه گاهی با بیماری فاسئیت پلانتار اشتباه گرفته می‌شود. احساس درد شدید در زیر کف پا در هنگام صبح در زمان بلند شدن از رختخواب یا پس از نشستن و یا استراحت کردن اغلب عارضه‌ی فاسئیت پلانتار است و نه خار پاشنه.

انواع خار پاشنه و محل بروز آن 


خار پاشنه پا معمولاً در دو جای استخوان پاشنه‌ی پا بیشتر ایجاد می‌شود. این دو مکان عبارتند از:

  • در پشت پاشنه‌ی پا: خار پاشنه در پشت پاشنه‌ی پا معمولاً به علت عارضه‌ای مانند التهاب تاندون آشیل، گرفتگی عضلات ساق پا و یا پوشیدن کفش تنگ به وجود می‌آید. این نوع خار پاشنه با نام خار پاشنه خلفی معروف هستند.
  • در زیر پاشنه‌ی پا: خار پاشنه در زیر پاشنه‌ی پا معمولاً به دلیل مشکلاتی نظیر التهاب تاندون کف پا، عدم تعادل عضلانی یا ایجاد تغییر در کارکرد اندام بروز می‌یابد. این نوع خار پاشنه معروف به خار پاشنه تحتانی است.

علل


یکی از شایع‌ترین علل بروز خار پاشنه پا بروز ساییدگی در غضروف است که در بیماری استئوآرتریت (آرتروز) اتفاق می‌افتد. آرتروز به غضروفی که انتهای استخوان پاشنه‌ی پا را می‌پوشاند آسیب می‌زند. در زمانی که بدن سعی در بازسازی و رفع آسیب دارد این خارهای استخوانی تشکیل می‌شود. دیگر علل شایع بروز خار پاشنه و عوامل خطر ایجادکننده‌ی آن عبارتند از:

  • کشش مکرر نوار سفت فاسیای پلانتار (تاندون کف پا) منجر به بروز پارگی کوچکی در انتهای عضله‌ی پاشنه‌ی پا می‌شود.
  • ایجاد تغییر در حالت راه رفتن و دویدن
  • مشاغلی که نیاز به ایستادن یا راه رفتن به مدتی طولانی دارند.
  • پوشیدن کفش‌هایی که به‌خوبی از پا محافظت نمی‌کنند (کفش‌هایی که خیلی کوچک هستند یا کفی مناسبی ندارند)
  • چاقی یا اضافه‌وزن ناگهانی
  • چرخش بیش‌ازحد پا به داخل، صافی کف پا یا زیاد بودن قوس کف پا
  • سفتی تاندون آشیل

تشخیص


خار پاشنه را می‌توان به کمک عکسبرداری اشعه ایکس کف پا از ناحیه‌ای که می‌توان این زائده‌ی استخوانی را در نزدیکی محل اتصال استخوان پاشنه‌ی پا با تاندون کف پا مشاهده نمود، تشخیص داد. آزمایش رادیولوژی می‌تواند به حذف مشکلات احتمالی دیگری نظیر آرتروز و شکستگی‌های تنشی استخوان و غیره کمک کند.

درمان خار پاشنه


درد پاشنه‌ی پا ممکن است به خار پاشنه مربوط باشد اما درد پاشنه‌ی پا معمولاً به علت عارضه‌ی التهاب تاندون کف پا روی می‌دهد نه خار پاشنه؛ بنابراین معمولاً روش‌های درمان فاسئیت پلانتار به کار می‌روند.

استراحت کردن

باید از شدت و مدت‌زمان انجام فعالیت‌های سخت و دشوار و از میزان برداشتن وزن‌های سنگین کاست. استراحت دادن به پا می‌تواند در درمان خار پاشنه بسیار مؤثر واقع شود.

یخ درمانی

قرار دادن منظم یخ بر روی پاشنه‌ی پا آسیب‌دیده می‌تواند در کاهش درد و التهاب مؤثر باشد. شما می‌توانید به‌جای استفاده از پک یخ و یا کیسه‌های یخی که به این منظور طراحی‌شده‌اند، از یخی که در حوله پیچیده‌اید استفاده کنید.

داروهای ضدالتهاب

داروهای غیراستروئیدی ضدالتهابی مانند ایبوپروفن، ادویل و ناپروکسن می‌توانند به کاهش التهاب و درد مرتبط با خار پاشنه پا کمک کنند.

تزریق کورتیکوستروئید

این امکان هست که متخصصین ما برای کاهش التهاب و درد، تزریق کورتیکوستروئید را به‌عنوان بخشی از روند درمان خار پاشنه به شما توصیه کنند.

ارتزهای کف پا 

طیف گسترده‌ای از محصولات وجود دارند که شما می‌توانید به‌عنوان بخشی از درمان خار پاشنه، آنها را در کفش خود بگذارید.

  • قالب و اسفنج طبی پاشنه‌ی پا: این محصولات یکی از بهترین گزینه‌های درمانی برای رفع خار پاشنه هستند. قالب و اسفنج‌های کف پا، از استخوان پاشنه‌ی پا محافظت کرده و آن را می‌پوشانند و این‌گونه راه رفتن را راحت‌تر می‌کنند. آنها همچنین پاشنه را کمی بالا می‌برند که با این کار تنش و فشار روی عضلات ساق پا و محلی که تاندون آشیل به استخوان متصل می‌شود، کاهش پیدا می‌کند.

  • کفی‌های کفش: درصورتی‌که بروز خار پاشنه در شما به علت ایجاد یک تغییر غیرعادی در بیومکانیک پا مثل کاهش قوس کف پا باشد، استفاده از کفی‌های کفش بسیار مفید است. این کفی‌ها درون کفش گذاشته می‌شوند تا با حمایت و محافظت از کف پا، ناراحتی اطراف خار پاشنه را کاهش دهند.

فیزیوتراپی

هدف از بکار گرفتن فیزیوتراپی در درمان خار پاشنه، رفع التهاب موجود در اطراف خار پاشنه است. روش‌های متداول فیزیوتراپی در درمان خار پاشنه عبارتند از:

  • تکنیک درمان دستی
  • کایروپراکتیک و استئوپاتی
  • ورزش‌درمانی شامل تمرینات کششی و تقویتی است که هدف از آن بازیابی دامنه‌ی حرکتی و تقویت کف پا و عضله آسیب‌دیده می‌باشد.
  • مدالیته‌هایی (روش‌هایی) که ممکن است شامل اولتراسوندتراپی، تحریک الکتریکی، لیزر سرد و دیگر روش‌هایی باشد که درد و التهاب کف پا و تاندون‌ها را کاهش می‌دهند.

الکتروتراپی

روش تحریک الکتریکی عصب از راه پوست به‌طور مؤثری می‌تواند انتقال سیگنال‌های (پیام) درد پاشنه پا را به مغز مسدود کند. سپس استفاده از فرکانس پایین در روش تحریک الکتریکی عضلات در بهتر شدن وضعیت عضلات کف پا و پا مؤثر بوده و به بهبود گردش خون به‌صورت موضعی کمک می‌کند. این امر موجب می‌شود که خون تمام مواد مغذی و اکسیژن لازم را به بافت‌های اطراف کف پا برساند و درعین‌حال سموم را از بدن خارج نماید.

شاک‌ویوتراپی

شاک‌ویوتراپی شامل اعمال امواج مکانیکی با انرژی بسیار بالا، بر روی ناحیه‌ی مبتلا به التهاب تاندون کف پا می‌باشد. با افزایش رگ‌های خونی، التهاب از بین می‌رود. شاک‌ویوتراپی به کاهش درد پاشنه‌ی پا در بیمارانی که به خار پاشنه مبتلا هستند کمک می‌کند مخصوصاً اگر این روش درمان ۴ ماه بعد از شروع درد انجام شود.

میکروواس‌تراپی

میکروواس (Micro-Vas) یکی از روش‌های مؤثر در درمان درد پاشنه ناشی از خار پاشنه پا است. میکروواس با ارسال امواج الکترومغناطیسی به ساق، پاشنه و کف پا و تحریک مویرگ‌زایی و افزایش جریان خون به ناحیه پاشنه پا و در نتیجه اکسیژن‌رسانی به بافت‌های آسیب‌دیده پاشنه، منجر به تحریک و ترمیم آن می‌شود.

تمرینات مخصوص کاهش درد خار پاشنه

بعضی از تمرینات ورزشی در کاهش درد خار پاشنه مؤثرند. در اینجا به چند تمرینی که شما می‌توانید آنها را برای کاهش درد خار پاشنه امتحان کنید اشاره شده است. این تمرینات عبارتند از:

  • کشش عضلات ساق پا: گرفتگی و سفتی عضلات ساق پا، اصلی‌ترین عامل مؤثر در بروز مشکلات پاشنه‌ی پا است. انعطاف عضلات ساق پا از طریق کاهش تنش در تاندون کف پا حاصل می‌گردد.
  • تمرین گذاشتن توپ تنیس در زیر کف پا می‌تواند به انعطاف‌پذیرتر شدن فاسیای پلانتار (تاندون کف پا) کمک کند.
  • کشش به‌وسیله حوله تمرین فوق‌العاده‌ای برای انعطاف‌پذیرتر کردن فاسیای پلانتار است.
  • کشش تاندون آشیل: سفتی تاندون‌های مچ پا نیز به بروز درد خار پاشنه کمک می‌کنند.