درمان انحراف و کجی ستون فقرات (ناهنجاری اسکولیوز) با فیزیوتراپی

ستون فقرات همه افراد دارای انحنا می‌باشد. در حقیقت وجود مقداری انحنا در ناحیه گردن، ناحیه بالای کمر و ناحیه پایین کمر مسئله‌ای عادی است. وجود انحنا در ستون فقرات می‌تواند به حفظ توازن بدن کمک کرده و کمر را در راستای بدن هماهنگ کند. به هر حال، هنگامی که انحنای ستون فقرات غیر عادی باشد، در اصطلاح به آن اسکولیوز، کیفوز، یا قوس کمر گفته شده و این شرایط با توجه به جهت انحنا با یکدیگر متفاوت هستند.

اسکولیوز یک بیماری نیست، بلکه اصطلاحی است که برای توضیح وجود شرایط خاص در ناحیه ستون فقرات مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این شرایط انحنای غیر عادی در ستون فقرات از یک سمت به سمت دیگر (از پهلو) وجود دارد. هنگامی که به افراد از پشت نگاه می‌شود، مهره‌های یک ستون فقرات سالم باید در یک خط مستقیم قرار گرفته و حالت حرف I داشته باشد. این وضعیت در حالی است که در افراد دچار اسکولیوز ظاهر ستون فقرات شبیه به حرف S یا C می‌باشد. علاوه بر این اسکولیوز می‌تواند با چرخش اضافی در ستون فقرات همراه باشد. در مواردی که انحنای ستون فقرات خفیف باشد، این شرایط باعث تاثیرگذاری بر زندگی روزمره فرد نمی‌شود، اما انحراف شدید همواره می‌تواند برای بیمار دردناک باشد. به خاطر داشته باشید، امروزه می‌توان از روش‌های مناسب برای بازیابی این شرایط و بازگشت به حالت عادی استفاده کرد.

در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی درمان انحراف و کجی ستون فقرات با توجه به انحنای ستون فقرات، سن بیمار و سایر شرایط مانند آن انجام می‌شود. در صورتی که انحنای ستون فقرات نیاز به اصلاح داشته باشد، معمولاً اولین مرحله درمان با استفاده از بریس شروع می‌شود. اکثر موارد اسکولیوز به قدری پیشرفت نمی‌کند که برای درمان آن نیاز به عمل جراحی وجود داشته باشد. درد کمر یکی از رایج‌ترین مشکلاتی است که در نتیجه ابتلا به انحراف و کجی ستون فقرات در بین افراد بزرگسال مشاهده می‌شود. به همین خاطر در این حالت تمرکز اصلی بر کاهش درد بیمار و تسکین آن می‌باشد.

درمان انحراف و کجی ستون فقرات در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی از منظرهای مختلف صورت می‌گیرد که عبارت‌اند از:

  • بریس‌های دینامیک اسکولیوز باعث حرکت بدن به نحو مناسب شده و در عمل می‌تواند وضعیت ستون فقرات را تثبیت کرده، درد بیمار را کاهش داده و انحنای ایجاد شده در ستون فقرات را بدون نیاز به عمل جراحی بهبود بخشد.
  • کایروپراکتیک، استئوپاتی و درمان دستی روش‌های موثر درمان انحراف و کجی ستون فقرات هستند که به عنوان بخشی از برنامه جامع درمان رفع مشکل ستون فقرات در ناهنجاری اسکولیوز مورد استفاده قرار می‌گیرند.
  • فیزیوتراپی بطور خاص برای اصلاح ناهنجاری ناشی از چرخش ستون فقرات به یک طرف در شرایط ابتلا به اسکولیوز مفید می‌باشد.
  • کنترل درد ناشی از اسکولیوز شامل استفاده از روش‌های درمان مختلف همچون ماساژ درمانی، تحریک الکتریکی عصب از روی پوست یا الکتروتراپی، و طب سوزنی است. توجه داشته باشید این روش‌ها فقط درد ناشی از اسکولیوز را کنترل کرده و تاثیری بر علت ایجاد آن ندارند.

جهت مشاوره و اطلاعات بیشتر در زمینه درمان‌های فیزیوتراپی ممکن برای درمان انحراف و کجی ستون فقرات (ناهنجاری اسکولیوز) یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

چه عواملی باعث ابتلا به اسکولیوز می‌شود؟


ابتلا به انحراف و کجی ستون فقرات (ناهنجاری اسکولیوز) دلایل متعدد دارد که شامل نقص مادرزادی ستون فقرات (افرادی که به این مشکل در هنگام تولد به خاطر عوامل ارثی یا شرایط محیطی دچار می‌شوند)، شرایط ژنتیک، مشکلات عصبی عضلانی، طول عضله متفاوت، و پوکی استخوان است. علاوه بر این اسکولیوز می‌تواند در افراد بزرگسال به خاطر فرسایش مفاصل و استخوان‌ها ایجاد شود. سایر عوامل ابتلا به اسکولیوز شامل فلج مغز، اسپینا بیفیدا، دیستروفی عضلاتی، آتروفی عضلات ستون فقرات، و تشکیل تومور هستند. به هر حال، بیش از ۸۰ درصد موارد ابتلا به اسکولیوز دلایل نامشخص دارد.

انواع انحراف و کجی ستون فقرات


انواع اصلی ابتلا به اسکولیوز به شرح زیر هستند:

اسکولیوز تحلیل برنده یا فرسایشی

این نوع انحراف و کجی ستون فقرات با ابتلا به آرتروز و فرسایش ستون فقرات ارتباط داشته و معمولاً مشکلات مربوط به آن با افزایش سن تشدید می‌شود.

اسکولیوز ارثی

این نوع از اسکولیوز با ایجاد انحنا در ستون فقرات در نتیجه تشکیل نامناسب اجزای تشکیل دهنده مهره‌ها ارتباط دارد. در حقیقت تشکیل مهره‌ها و ستون فقرات از پیچیدگی فراوان از نقطه نظر رشد جنین برخوردار است. بخش عمده این رشد در طول هفته‌های سوم تا ششم در رحم (پس از بارداری) کامل می‌شود. با وجود احتمال ایجاد اشکال در فرآیند رشد جنین در این مرحله، تشکیل نامناسب ستون فقرات به صورت ارثی در موارد بسیار نادر بین افراد مشاهده می‌شود.

اسکولیوز نوجوانی ناشناخته (ایدیوپاتیک)

این نوع از انحراف و کجی ستون فقرات در اکثر موارد در آمریکای شمالی مشاهده شده و تقریباً ۲/۵ درصد جمعیت را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد. این شرایط اغلب در طول دوره رشد نوجوانی یا پس از آن مشاهده می‌شود. به منظور تشخیص و درمان این شرایط توسط پزشک، ابتدا لازم است سایر دلایل ابتلا به اسکولیوز درمان شود. اکثر موارد انحنای ایجاد شده در ستون فقرات در بین نوجوانان در این شرایط بدون درد و تدریجی بوده و دارای الگوی انحنای مشخص (برای مثال انحنای ستون مهره‌ها در ناحیه قفسه سینه به سمت راست) است. همچنین در این شرایط نتایج حاصل از آزمایش عملکرد فرد عصبی عادی و نرمال می‌باشد. اسکولیوز ناشناخته در اکثر موارد در بین خانم‌ها مشاهده می‌شود.

اسکولیوز عصبی عضلانی

این نوع اسکولیوز با توجه به ایجاد انحنا در ستون فقرات کودکان همراه با مشکلات مربوط به سیستم عصبی تشخیص داده می‌شود. این نوع انحراف و کجی ستون فقرات با فلج مغزی، اسپینا بیفیدا، دیستروفی عضلانی، آسیب‌دیدگی ستون فقرات، و سایر موارد مانند آن ارتباط دارد.

علائم ابتلا به انحراف و کجی ستون فقرات چیست؟


مشاهده علائم متعدد می‌تواند برای تشخیص ابتلا به اسکولیوز مفید باشند. در صورتی که با هر یک از علائم زیر در ارتباط با وضعیت خود مواجه شدید، لازم است هماهنگی لازم را برای ملاقات با پزشک متخصص و انجام معاینات لازم انجام دهید:

  • ارتفاع متفاوت شانه‌ها (در حالتی که تیغه یک شانه بالاتر از شانه دیگر قرار گیرد)
  • قرار نگرفتن سر به صورت دقیق در ناحیه وسط لگن
  • برآمده و برجسته بودن لگن
  • ارتفاع متفاوت دنده‌ها در ناحیه قفسه سینه
  • وضعیت نامتقارن دور کمر
  • ایجاد تغییر در ساختار یا ظاهر پوست بر روی ستون فقرات
  • متمایل شدن کل بدن به یک طرف

چگونه می‌توان ابتلا به انحراف و کجی ستون فقرات را تشخیص داد؟


ابتلا به اسکولیوز در موارد مشکوک را می‌توان از طریق آزمایش‌های خاص همچون عکس‌برداری رادیولوژی، رادیوگرافی ستون فقرات، سی تی اسکن، یا اسکن ام آر آی تشخیص داد. در ادامه می‌توان انحنای ستون فقرات را اندازه‌گیری کرده و زاویه انحنای آن را تشخیص داد. معمولاً، انحنای ستون فقرات در مواردی که بیش از ۲۵ تا ۳۰ درجه باشد، جدی و با اهمیت در نظر گرفته می‌شود. علاوه بر این انحنای بیش از ۴۵ تا ۵۰ درجه می‌تواند نشان دهنده ایجاد مشکل شدیدتر در این ارتباط باشد.

مراحل مختلف درمان انحراف و کجی ستون فقرات


تسکین درد

با وجودی که تمام افراد مبتلا به انحراف و کجی ستون فقرات و انحراف کشکک زانو  دچار درد یا ناراحتی نمی‌شوند، ولی برخی از افراد به واسطه این مشکل با درد و ناراحتی مواجه می‌گردند. در این افراد، استفاده از روش‌های کاهش درد از نقش موثر برای کمک به انجام تمرین‌های اصلاحی یا پیشگیرانه برخوردار است. در این حالت کاهش درد از طریق استفاده از تکنیک‌های متعدد همچون موارد زیر امکان‌پذیر است:

  • مودالیتی‌های الکتروتراپی (اولتراسوند تراپی و الکتروتراپی)
  • طب سوزنی
  • آزادسازی و ریلکس کردن عضلات سفت شده
  • استفاده از ابزارهای حمایت از بدن در وضعیت مناسب

در این مرحله متخصص فیزیوتراپی احتمالاً از تمرین‌های حرکتی آرام برای حفظ توانایی حرکتی در ستون فقرات و نیز بهبود ساختار آن همراه با کاهش درد استفاده می‌کند.

اصلاح کردن عدم توازن (تقویت و کشش)

با کاهش درد و التهاب ایجاد شده، متخصص فیزیوتراپی توجه خود را بر افزایش قدرت و انعطاف‌پذیری عضلات اطراف ناحیه دچار اسکولیوز معطوف می‌کند. این شرایط همچنین شامل ایجاد تغییر در نواحی اطراف ستون فقرات همچون ناحیه لگن و شانه است که احتمالاً می‌توانند بر هماهنگی ستون فقرات تاثیر داشته باشند. هدف اصلی این درمان شامل بازیابی دامنه حرکت عادی ستون فقرات، بازیابی قدرت عضلات و آزادسازی گرفتگی، افزایش قدرت عضلات، استقامت و پایداری آن‌ها است. استفاده از تکنیک‌های محافظ در این حالت احتمالاً تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که قدرت و انعطاف‌پذیری کافی در عضلات هدف ایجاد شود.

بازیابی عملکرد کامل عضلات و ساختارهای ستون فقرات

این مرحله از درمان انحراف ستون فقرات به منظور اطمینان از بازگشت شرایط فرد به وضعیت عادی برای انجام فعالیت‌های روزمره همچون ورزش کردن و تفریح کردن بدون تشدید علائم بیماری در نظر گرفته شده است. در این شرایط با توجه به نوع شغل، ورزش یا فعالیت فرد در طول روز، متخصص فیزیوتراپی وضعیت و توانایی بیمار را بازیابی می‌کند تا به این ترتیب امکان بازگشت به سطح فعالیت‌های دلخواه فراهم گردد.

توجه داشته باشید هر فرد دارای شرایط متفاوت در ارتباط با وضعیت بدن خود است و به همین خاطر از اهداف متفاوت با توجه به شرایط درمان خود برخوردار می‌باشد. در حقیقت برخی افراد فقط به سادگی نیاز به راه رفتن دارند، در حالی که ممکن است سایر افراد به دنبال شرکت در دوی ماراتون باشند. به این ترتیب با توجه به نیاز فرد، متخصص فیزیوتراپی برنامه توان‌بخشی مناسب را برای بیمار طراحی کرده و از این طریق امکان دستیابی به اهداف مورد نظر را برای وی فراهم می‌کند.

پیشگیری از بازگشت مشکل

با توجه به اینکه اسکولیوز در اکثر موارد یک تغییر دائمی در ساختار اسکلتی بدن است، توجه به برنامه‌های خود کنترلی برای پیشگیری از تشدید مجدد علائم مشکل لازم و ضروری می‌باشد. این کار شامل انجام فعالیت‌های کلیدی برای حفظ قدرت، انعطاف‌پذیری، پایداری و شرایط بدن در سطح بهینه است. به هر حال متخصص فیزیوتراپی می‌تواند به شما برای انتخاب بهترین تمرین‌های حرکتی برای حفظ وضعیت مناسب بدن در طولانی مدت کمک کند.

علاوه بر کنترل عضله، متخصص فیزیوتراپی وضعیت لگن را بررسی کرده و می‌تواند درباره مناسب بودن انجام تمرین‌های حرکتی و ورزشی بر روی عضلات یا لزوم استفاده از برخی ابزارهای طبی ارتودنسی به منظور کمک به اصلاح مشکلات ایجاد شده راهنمایی لازم را به بیمار ارائه کند. توجه داشته باشید برخی از موارد انحراف و کجی ستون فقرات با مساوی نبودن طول پا ارتباط داشته و به همین خاطر متخصص فیزیوتراپی از پاشنه طبی، کفش طبی یا سایر لوازم مانند آن برای رفع مشکل استفاده می‌کند. لازم به ذکر است استفاده از اقدامات مناسب برای اصلاح مشکل و یادگیری روش‌های خود کنترلی از نقش موثر در حفظ شرایط و بهبود مستمر قابلیت‌های فرد برای انجام فعالیت‌های روزانه و نیز فعالیت‌های ورزشی برخوردار است و متخصص فیزیوتراپی می‌تواند در این رابطه به فرد راهنمایی‌های لازم را ارائه کند.