بیماری پارکینسون: علت، علائم و درمان آن با فیزیوتراپی

بیماری پارکینسون یک اختلال پیشرونده سیستم عصبی است که حرکت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.  این بیماری به ‌تدریج پیشرفت می‌کند و گاهی اوقات با لرزش خفیف یکدست شروع می‌شود. با اینکه لرزش شناخته‌شده‌ترین نشانه‌ی پارکینسون است، این اختلال معمولاً باعث سختی حرکت یا کاهش سرعت حرکت نیز می‌شود. در مراحل اولیه بیماری پارکینسون، حرکت عضلات صورت ممکن است کمتر شود، یا هنگام راه رفتن بازوها حرکت نکنند و طرز صحبت هم ممکن است آرام یا بریده‌بریده باشد. علائم بیماری پارکینسون با پیشرفت وضعیت فرد در طول زمان بدتر می‌شود. اگر چه بیماری پارکینسون قابل ‌درمان نیست، اما دارو و فیزیوتراپی تا حد قابل ‌توجهی می‌تواند علائم بیماری را بهبود بخشد.

متخصصین ما در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی با استفاده از روش‌های مختلف فیزیوتراپی به بیماران مبتلا به پارکینسون کمک می‌کنند تا سطح فعالیت خود را افزایش داده و تا حد ممکن استقلال فردی خود را به دست آورند. متخصصین ما از ورزش‌ها و حرکات اصلاحی و روش‌های خاص برای مبارزه با علائم بیماری پارکینسون استفاده می‌کنند تا با توجه به ماهیت و شدت مشکل، وضعیت راه رفتن و سطح انطباق فرد با محیط را بهبود بخشیده و قدرت و انعطاف عضلات او را افزایش دهند. جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره با متخصصین ما یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

علائم پارکینسون


علائم و نشانه‌های پارکینسون شامل:

  • لرزش: لرزش یا تکان شدید معمولاً در یک اندام، اغلب دست یا انگشتان، آغاز می‌شود. یکی از ویژگی‌های پارکینسون لرزش دست هنگام استراحت است.
  • جنبش آهسته (کندی): با گذشت زمان، پارکینسون ممکن است توانایی فرد برای حرکت و سرعت حرکت را کاهش دهد، و کارهای ساده دشوار و وقت‌گیر می‌شود.
  • ماهیچه‌های سفت: سفتی عضلات ممکن است در هر قسمت از بدن رخ دهد. عضلات سفت دامنه حرکت را محدود می‌کنند و باعث درد می‌شوند.
  • اختلال در وضعیت قرارگیری بدن و تعادل: بدن ممکن است حالت خمیده بگیرد یا در حفظ تعادل مشکل داشته باشد. این موارد نتیجه‌ی بیماری پارکینسون است.
  • از دست دادن حرکات غیرارادی: در بیماری پارکینسون، توانایی فرد در انجام حرکات غیرارادی، از جمله چشمک زدن، لبخند زدن یا حرکت شانه‌ها هنگام راه رفتن، کاهش می‌یابد.
  • تغییرات گفتار: مشکلات گفتاری یکی از نتایج بیماری پارکینسون است. فرد به‌ کندی و نامفهوم صحبت می‌کند و قبل از صحبت مکث می‌کند.
  • تغییر در نوشتار: نوشتن دشوار می‌شود و کلمات کوچک‌تر نوشته می‌شوند.

علل


در پارکینسون، سلول‌های عصبی خاصی (نرون) در مغز به ‌تدریج از بین می‌روند و می‌میرند. بسیاری از علائم به دلیل از بین رفتن سلول‌های عصبی موسوم به دوپامین است که وظیفه‌ی تولید پیام‌رسان شیمیایی در مغز را دارد. هنگامی‌که سطح دوپامین کاهش می‌یابد، باعث فعالیت‌های غیرطبیعی مغز می‌شود که این امر به ایجاد علائم بیماری پارکینسون منجر می‌شود.

عوامل خطر


علت پارکینسون ناشناخته است، اما چند عامل نقش مهمی دارند، از جمله:

  • ژنتیک: جهش‌های ژنتیکی خاص باعث بیماری پارکینسون می‌شود، اما موارد نادری وجود داشته که تعداد زیادی از اعضای یک خانواده مبتلا به بیماری پارکینسون شوند.
  • عوامل زیست‌محیطی: قرار گرفتن در معرض سموم خاص و یا عوامل محیطی ممکن است خطر ابتلا به بیماری پارکینسون را افزایش دهد، اما احتمال این خطر نسبتاً پایین است.
  • سن: میان‌سالان به‌ندرت دچار بیماری پارکینسون می‌شوند. معمولاً این بیماری در افراد حدوداً ۶۰ ساله یا بیشتر ایجاد می‌شود.
  • جنسیت: مردان بیشتر از زنان احتمال دارد به بیماری پارکینسون مبتلا شوند.
  • قرار گرفتن در معرض سموم: قرار گرفتن مداوم در معرض علف‌کش‌ها و آفت‌کش‌ها خطر ابتلا به پارکینسون را افزایش می‌دهد.

تشخیص


تست خاصی برای تشخیص بیماری پارکینسون وجود ندارد. پزشک پارکینسون را بر اساس سوابق پزشکی، بررسی علائم و نشانه‌ها و معاینه عصبی و فیزیکی تشخیص می‌دهد.
پزشک ممکن است آزمایش‌هایی از جمله آزمایش خون را تجویز کند تا مطمئن شود بیماری دیگری باعث ظهور این علائم نشده باشد. آزمایش‌های تصویری، مانند ام آر آی، اولتراسوند مغز، اسکنSPECT و PET نیز برای رد کردن سایر اختلالات مورد استفاده قرار می‌گیرد. آزمایش‌های تصویربرداری کمکی به تشخیص بیماری پارکینسون نمی‌کند.

درمان پارکینسون


درمان برای بیماری پارکینسون عبارت‌اند از:

دارو

داروها به مدیریت و کنترل مشکل راه رفتن، حرکت و لرزش کمک می‌کنند. این داروها دوپامین را افزایش می‌دهند و یا به‌ عنوان جایگزین استفاده می‌شوند. غلظت دوپامین در مغز افراد مبتلا به بیماری پارکینسون پایین است. با این‌حال، دوپامین نمی‌تواند به‌طور مستقیم داده می‌شود زیرا وارد مغز نمی‌شود. داروهایی که پزشک ممکن است تجویز کند عبارت‌اند از:

  • کاربی دوپا- لوودوپا
  • تزریق کاربی دوپا- لوودوپا
  • آگونیست‌های دوپامین
  • مهارکننده‌های MAO-B
  • مهارکننده‌ی کاتکول-متیل (COMT)
  • آنتی کولینرژیک‌ها
  • آمانتادین

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی به بیماران کمک می‌کند تا تغییرات و کاستی‌های ناشی از پارکینسون را جبران کنند. این "درمان جبرانی" شامل یادگیری شیوه‌ها، برنامه‌ها، و تجهیزات جدید حرکت است. فیزیوتراپ ورزش‌های مربوط به تقویت و نرمی عضلات را آموزش می‌دهد.. هدف از فیزیوتراپی بهبود استقلال و کیفیت زندگی  از طریق بهبود حرکت و عملکرد و تسکین درد است.

درمان تحریک مغناطیسی مکرر مغز (rTMS و TMS)

درمان تحریک مغناطیسی مکرر مغز یک روش غیرتهاجمی و قابل ‌تحمل برای اصلاح تحریک‌پذیری قشر مغزی است که هم به صورت محلی و هم از راه دور انجام می‌شود ولی باید از نظر عملکردی به محل متصل شود. استفاده از روش درمانی تحریک مغناطیسی مکرر مغز برای درمان بیماری پارکینسون که به درمان‌های دارویی واکنش نمی‌دهد مؤثر است. تحریک مغناطیسی مکرر مغز باعث کاهش ترشح دوپامین درون‌زا یا ترمیم شکل‌پذیری عصبی یا فعالیت‌های شبکه می‌شود. علائم حرکتی بارزترین علائم بیماری پارکینسون هستند که برای درمان آنها، به کارگیری روش درمانی تحریک مغناطیسی مکرر مغز اثربخشی متوسطی دارد. تجویز طولانی مدت لوودوپا به عنوان داروی اصلی بیماری پارکینسون می‌تواند اختلالات حرکتی را که به آن دیسکینزی ناشی از لوودوپا گفته می‌شود کاهش دهد. برخی از انواع درمان تحریک مغناطیسی مکرر مغز برای درمان دیسکینزی ناشی از لوودوپا مؤثر است. درمان تحریک مغناطیسی مکرر مغز همچنین برای درمان غیر دارویی علائم غیر حرکتی بیماری پارکینسون مانند افسردگی نیز به کار برده می‌شود.

مگنت تراپی

مگنت تراپی درمانی ایمن، غیرتهاجمی و مؤثر برای پارکینسون است. مگنت تراپی با تحریک مغناطیسی ساختارهای مغزی و شبکه‌های مربوط به بیماری پارکینسون بهبود قابل ‌توجهی برای بیماران به ارمغان می‌آورد.

بیوفیدبک ترابی

در بیوفیدبک تراپی فرد به ‌آرامی ذهن را بر روی یک ایده یا تصویر متمرکز می‌کند. بیوفیدبک تراپی استرس و درد را کاهش می‌دهد و احساس بهبودی در فرد ایجاد می‌کند.

اولتراسوندتراپی

اولتراسوندتراپی متمرکز با استفاده از پرتوهای عبوری از اولتراسوند، به‌ دقت بافت خاصی در بدن را هدف قرار می‌دهد. این درمان به کنترل حرکات خاص مانند لرزش و یا حرکات غیرارادی کمک می‌کند. در اولتراسوندتراپی متمرکز نیازی به ایجاد برش یا قرار دادن چیزی در مغز نیست.

الکتروشوک درمانی

الکتروشوک درمانی روشی است که با بیهوشی عمومی انجام می‌شود و در آن جریان الکتریکی کوچکی از مغز عبور می‌کند و یک تشنج مختصر عمدی ایجاد می‌کند. به نظر می‌رسد که در این روش به علت تغییرات شیمیایی در مغز علائم پارکینسون به ‌سرعت از بین می‌رود.

ماساژ درمانی

ماساژ درمانی تنش عضلانی را کاهش می‌دهد و  باعث ایجاد آرامش می‌شود. این خدمات، با این‌حال، به‌ندرت تحت پوشش بیمه درمانی قرار می‌گیرند.

طب سوزنی

در جلسه طب سوزنی پزشک آموزش‌دیده سوزن‌های کوچکی به بسیاری از نقاط خاص بدن میزند که ممکن است درد را کاهش دهد.

گفتاردرمانی

گفتاردرمانی به افراد مبتلا به پارکینسون کمک می‌کند تا بسیاری از مهارت‌های ارتباطی ممکن را به دست آورند. آن‌ها همچنین مهارت‌های ارتباطی غیرکلامی را یاد می‌گیرند. فن‌های ارتباطی مناسب که باعث موفقیت در فعالیت‌های روزانه می‌شوند نیز به بیماران توصیه می‌شود. گفتاردرمانی انواع مشکلات گفتاری، زبان و ارتباطی را درمان می‌کند. عملکرد بلع ارزیابی و تغییرات لازم توصیه می‌شود.

کاردرمانی

کاردرمانی به افراد مبتلا به پارکینسون کمک می‌کند تا در زندگی روزمره فعال باقی بمانند. متخصص کاردرمانی با بهبود مهارت‌های فرد، نشان دادن راه‌های مختلف برای تکمیل وظایف و معرفی تجهیزات دستی به او کمک می‌کند تا فعالیت‌های روزمره را با سهولت و رضایت بیشتر انجام دهد. همچنین متخصص کاردرمانی با توصیه به ایجاد تغییرات در خانه یا محل کار سعی می‌کند استقلال بیماران را افزایش دهد.

ورزش

ورزش قدرت عضلانی، انعطاف‌پذیری و تعادل فرد را افزایش می‌دهد. ورزش همچنین می‌تواند روحیه را بهتر کند و افسردگی و اضطراب را کاهش دهد. فیزیوتراپی برنامه ورزشی مناسب فرد را به او آموزش می‌دهد. همچنین شما می‌توانید ورزش‌هایی از قبیل پیاده‌روی، شنا، باغبانی، ایروبیک در آب و یا کشش را امتحان کنید. بیماری پارکینسون حس تعادل را مختل  و راه رفتن با گام‌های طبیعی را دشوار می‌کند. ورزش ممکن است تعادل را بهبود بخشد.

تای چی

تای چی که نوعی ورزش باستانی چینی است که با استفاده از حرکات روان و آرام انعطاف‌پذیری، تعادل و قدرت را بهبود می‌بخشد. تای چی از زوال جلوگیری می‌کند. اشکال مختلف از تای چی برای افراد با هر سن یا وضعیت جسمی طراحی‌ شده است.

یوگا

یوگا حرکات و حالات ملایم کششی، انعطاف‌پذیری و تعادل را افزایش می‌دهد. تعداد زیادی از حرکات یوگا هستند که مناسب وضعیت فیزیکی بیماران پارکینسون است.