ار تی ام اس برای درمان کاهش تمرکز: اثر تحریک مغناطیسی بر مغز

اختلال نقص توجه (Attention deficit disorder ) یا به اختصار ADD، نوعی اختلال عصبی است که موجب بروز مشکلات رفتاری مختلفی از قبیل مشکل در توجه کردن به دستورات، تمرکز کردن بر روی تکالیف مدرسه، انجام دادن تکالیف مدرسه و دستورات، اتمام وظایف و تعاملات اجتماعی می‌شود. زمانی که فرزندتان مبتلا به اختلال نقص توجه تشخیص داده می‌شود، برخلاف باور رایجی که وجود دارد، مجبور نیستید که او را با دارو درمان کنید. رویکردهای بسیاری برای درمان اختلال نقص توجه و کاهش تمرکز به کار برده می‌شود که درمان دارویی فقط یکی از آنها است. مداخله زودهنگام مانع از آن می‌شود که این اختلال زندگی فرزندتان را تحت‌الشعاع قرار بدهد و آسیب جبران‌ناپذیری به او بزند. تحریک مغناطیسی مغز (TMS) روشی غیرتهاجمی است که در آن از میدان‌های مغناطیسی برای تحریک سلول‌های عصبی مغز استفاده می‌شود تا به این ترتیب علائم افسردگی و اختلال‌های دیگر بهبود بیابد.

مشکلات مرتبط با اختلال نقص توجه 


اختلال نقص توجه غالباً با بیش‌فعالی و مشکلات رفتاری نیز همراه است. به علاوه دانش‌آموزان مبتلا به اختلال نقص توجه با ناتوانایی‌های یادگیری نیز دست و پنجه نرم می‌کنند و غالباً در مدرسه دچار مشکلات انضباطی مکرر می‌شوند. در واقع بزرگسالان و هم‌سن و سالان چنین کودکانی به این نتیجه می‌رسند که آنها به دلیل عدم توجه کافی به درس و انجام ندادن تکالیفشان، دانش‌آموزانی تنبل هستند. هرچند اختلال نقص توجه بسیار شایع است، اما تصورات اشتباه دربارۀ این اختلال هنوز در جریان است.

تفاوت ADD با ADHD  


تفاوت ADD با ADHD

براساس آنچه در "راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی" تعریف شده است، اختلال نقص توجه یکی از نمودهای اختلال بیش‌فعالی و نقص توجه (ADHD) است؛ در واقع ADD رسماً اختلال نقص توجه بیش‌فعالی است که عدم توجه در آن غالب است.

شیوۀ بروز اختلال نقص توجه با بروز گونۀ ترکیبی ADHD یا گونه‌ای از ADHD که بیش‌فعالی و رفتار تکانشی در آن غالب است، یکسان نیست. دانش‌آموزان دچار این نوع اختلال‌ها علائم متفاوتی دارند. برای مثال کودکانی که به دو نوع دیگر ADHD مبتلا هستند، بیش‌فعالند یا مشکلات رفتاری را در کلاس به نمایش می‌گذارند. اما کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه (ADD) عموماً شیطان نیستند و اختلالی را در مدرسه به وجود نمی‌آورند. این گروه از کودکان حتی ممکن است ساکت و آرام در کلاس بنشینند، بااین حال ساکت بودن آنها به این معنا نیست که اختلالشان دردسرآفرین نیست و مشکلی در تمرکز کردن ندارند. به علاوه تمام کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه مانند هم نیستند.

نشانه های اختلال عدم تمرکز در کودکان و بزرگسالان


نشانه های اختلال عدم تمرکز در کودکان و بزرگسالان

اختلال نقص توجه با نه علامت همراه است. اگرچه تقریباً همگی ما این مشکلات را هر از گاه تاحدی تجربه می‌کنیم، اما افرادی که دچار گونه‌ای از AD/HD شده‌اند که نقص توجه در آن غالب‌تر است، حداقل شش مورد از این نه علامت را نشان می‌دهند و به دلیل تحمل این علائم با مشکلات بزرگی در زندگی روزمره‌شان مواجه می‌شوند. این علائم زندگی تحصیلی، شغلی، خانوادگی و فعالیت‌های اجتماعی بیماران را مختل می‌کند. نه علامتی که در اختلال نقص توجه بروز می‌یابد، عبارت است از:

  • بیماران غالباً به سختی می‌توانند بر روی کار یا بازی متمرکز بمانند.
  • آنان بسیاری از مواقع به جزئیات توجه نمی‌کنند یا در وظایف شغلی و تحصیلی یا کارهای دیگر از روی بی‌دقتی مرتکب اشتباه می‌شوند.
  • آنان غالباً در سازمان‌دهی به فعالیت‌ها یا وظایفشان با مشکل مواجه می‌شوند.
  • محرک‌های خارجی به راحتی حواسشان را پرت می‌کند.
  • وقتی دستوری به آنها داده می‌شود، عموماً نمی‌توانند آن را انجام دهند یا نمی‌توانند تکالیف مدرسه یا مسئولیت‌های شغلی، کارهای خانه یا فعالیت‌های دیگر را به اتمام برسانند، هرچند کاملاً درک می‌کنند که دیگران چه انتظاری از آنها دارند.
  • فراموشکارند و غالباً انجام مسئولیت‌های روزمره را فراموش می‌کنند.
  • وظایفی را که نیاز به توجه متمرکز دارد، مدام به تعویق می‌اندازند یا از انجام آنها خودداری می‌کنند.
  • غالباً وسایلی را که برای انجام تکالیف یا فعالیت‌هایشان به آنها نیاز دارند، گم می‌کنند.
  • به نظر می‌رسد که به حرف‌های طرف مقابلشان گوش نمی‌دهند، حتی اگر خود آنها مستقیماً طرف خطاب باشند.

بزرگسالانی که به دلیل مواجهه با حداقل شش مورد از علائم فوق دچار مشکلاتی مزمن یا جدی در زندگی می‌شوند و علائم بیش‌فعالی یا تکانشگری ندارند، مبتلا به AD/HD بدون بیش‌فعالی تشخیص داده می‌شوند. ممکن است اختلال نقص توجه با عارضه‌های روانی دیگر از قبیل افسردگی یا اضطراب نیز همراه باشد.

تشخیص


اگر فکر می‌کنید فرزندتان دچار اختلال نقص توجه همراه با بیش‌فعالی یا بدون بیش‌فعالی است، با مشاور مدرسه، معلم یا پزشک معالجش دربارۀ درمان مناسب مشورت کنید. اگر به شدت نگران فرزندتان هستید، بهتر است این گفتگو را همین امروز انجام بدهید.

ممکن است پزشک اطفال توصیه کند، به روانشناس کودکی مراجعه کنید که بتواند آزمایش‌های معمول را بر روی فرزندتان انجام بدهد تا مشخص شود که آیا فرزندتان معیارهای ابتلا به اختلال نقص توجه را دارد یا خیر و در چه موقعیتی بر روی طیف اختلال قرار دارد. روانشناس کودک علاوه بر این که از این آزمایش‌ها برای افتراق اختلال نقص توجه از مشکلات دیگری استفاده می‌کند که ممکن است دلیل مشکلات کودک برای انجام تکالیف درسی باشد، از آنها برای ارزیابی واکنش کودک به مداخله‌ها در طول درمان نیز بهره می‌گیرد.

تحریک مغناطیسی مغز چگونه انجام میشود


تحریک مغناطیسی مغز چگونه انجام میشود

انجام دادن تحریک مغناطیسی مغز(آر تی ام اس)نسبتاً آسان است. بیمار روی صندلی‌ای شبیه صندلی دندانپزشکی می‌نشیند، سرش ثابت نگه داشته می‌شود و سیم‌پیچی مغناطیسی روی یک طرف جمجمه‌اش قرار داده می‌شود. بعد از آن که متخصص مطمئن شد، پالس‌ها به بخش صحیحی از مغز می‌رسد، درمان شروع می‌شود.

دستگاه آر تی ام اس مجموعه پالس‌های مغناطیسی قوی‌ای را تولید می‌کند که شدت آنها تقریباً معادل با شدت پالس‌هایی است که حین تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) تولید می‌شود. آر تی ام اس درمانی بدون درد است و بیماران فقط ضربات بسیار ملایمی را روی سرشان احساس می‌کنند و پالس‌ها تا عمق نیم اینچ در مغز وارد می‌شوند. این پالس‌ها جریان الکتریکی ضعیفی را تولید می‌کنند که ممکن است فعالیت بخش‌های خاصی از مغز را افزایش یا کاهش دهد.

چون تحریک مغناطیسی مغز نیازی به بی‌حسی ندارد، بیماران بعد از درمان می‌توانند رانندگی کنند.

درمان تحریک مغناطسی مغز معمولاً در جلسات ۴۰ دقیقه‌ای، پنج روز در هفته به مدت چهار تا شش هفته انجام می‌شود. البته برخی بیماران بعد از اتمام دورۀ اولیۀ درمان به جلسات نگهدارندۀ کمتری نیاز خواهند داشت.

آیا میتوان درمان rTMS را به تنهایی و بدون درمان شناختی انجام داد؟


مطالعات نشان می‌دهد که rTMS بدون مشاوره کارایی بسیار کمتری دارد، بنابراین پزشکان rTMS را به تنهایی توصیه نمی‌کنند.

تعداد جلسات مورد نیاز


تعداد جلسات مورد نیاز درمان آرتی ام اس

بیماران به طور متوسط به بیست جلسه درمان rTMS نیاز دارند. برای این که بهترین نتیجۀ ممکن از درمان به دست بیاید، جلسات باید دو یا سه بار در هفته انجام شود. بیماران معمولاً بعد از ۸ ـ ۱۲ جلسه متوجه اثر درمان می‌شوند.

عوارض جانبی آر تی ام اس


درمان rTMS ممکن است عوارضی جانبی را به دنبال داشته باشد. برخی بیماران سردرد موقتی خفیفی را تجربه می‌کنند که غالباً با مسکن ملایم تسکین می‌یابد. هنگام تخلیۀ بار سیم‌پیچ صدای "کلیکی" را می‌شنوید که بلندی آن به قدرت تحریک بستگی دارد. شنیدن این صدا ممکن است اثری موقتی بر شنوایی داشته باشد، بنابراین بیماران می‌توانند در صورت تمایل از گوشی استفاده کنند.

آزمایش‌های گسترده‌ای که در زمینۀ rTMS انجام شده است، ایمنی تحریک مغناطیسی مغز را به عنوان یک روش درمانی تضمین می‌کند. در مرحلۀ پژوهشی rTMS فقط یکی از بیماران دچار تشنج شد. خطر تشنج به ویژگی‌های فردی خود بیمار بستگی دارد. افراد با سابقۀ صرع بیشتر در معرض خطر بروز تشنج در زمان تحریک مغناطیسی مغز هستند. به همین دلیل آزمایش QEEG  (نقشه‌برداری رنگی مغز یا الکتروانسفالوگرافی کمی) برای ارزیابی خطر تشنج انجام می‌شود.

آیا rTMS دردناک است؟


ضربات مغناطیسی ملایمی که بیماران حین rTMS  تحمل می‌کنند، طبق توصیفات خود آنها آزاردهنده است، اما دردناک نیست. بیماران بعد از چند جلسه غالباً به این احساس عادت می‌کنند.

ماندگاری اثر rTMS  


پزشکان موقتاً به این نتیجه رسیده‌اند که اثر درمان ترکیبی آر تی ام اس و روان درمانی برای اکثر بیماران حداقل شش ماه دوام دارد. بااین حال تعدادی از بیماران تصمیم می‌گیرند که درمان را هر ماه یا هر دو تا سه ماه یکبار تکرار کنند تا اثرات به دست آمده حفظ شود و بیماری عود نکند.

براساس پژوهش‌های انجام شده، علائم افسردگی بعد از گذشت شش ماه بسیار کمتر از زمان شروع درمان است.

تفاوت rTMS با الکتروشوک درمانی (ECT


نتایج یک پژوهش حکایت از آن دارد که rTMS برای درمان افسردگی تک‌قطبی به اندازه شوک الکتریکی یا الکتروشوک درمانی (ECT) موثر است. اما آر تی ام اس برخلاف شوک الکتریکی نیازی به بستری شدن ندارد و عوارض جانبی آن نیز به شدت شوک الکتریکی نیست.

چون جریان‌های الکتریکی ECT در سراسر سطح مغز توزیع می‌شود، خطر از دست دادن حافظه و فراموشی در این روش بالاتر است، حال آن که آر تی ام اس فقط نقاط معینی از مغز را هدف می‌گیرد.

تفاوت rTMS و نوروفیدبک


نوروفیدبک روشی است که کارآمدی آن در درمان ADHD، اختلالات خواب و صرع به طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته است. اما پژوهش‌های کنترل شده در زمینۀ اثرات نوروفیدبک بر درمان افسردگی بسیار محدود است. به همین دلیل نوروفیدبک را نمی‌توان به عنوان رویکردی مبتنی بر شواهد برای درمان افسردگی در نظر گرفت. از سوی دیگر پژوهش‌های گسترده‌ای در ارتباط با به کارگیری rTMS برای درمان افسردگی انجام شده است و بنابراین احتمال به موفقیت رسیدن در درمان افسردگی به روش آر تی ام اس بالاتر است.

آیا میتوان اضطراب را نیز به روش آر تی ام اس درمان کرد؟


اضطراب در میان بیماران دچار افسردگی شایع است و درمان آن غالباً به روش روان درمانی و مشاوره انجام می‌شود. انجام آر تی ام اس در کنار روان درمانی برای کمک به بیماران دچار اختلال‌های اضطراب توصیه می‌شود.

آیا بعد از تحریک مغناطیسی مغز میتوان رانندگی کرد؟


آر تی ام اس برخلاف بعضی داروها تاثیری بر توانایی رانندگی ندارد. بااین حال تحمل کردن این درمان فشرده می‌تواند خسته کننده باشد. اگر احساس می‌کنید که بعد از درمان نمی‌توانید به خوبی رانندگی کنید، بهتر است از یکی از دوستانتان بخواهید که شما را بعد از درمان به خانه برساند.

آیا باید مصرف داروهای ضدافسردگی را قبل از rTMS متوقف کرد؟


اگر می‌خواهید مصرف داروهای ضدافسردگی را متوقف کنید، توصیه می‌شود در این دوران درمان rTMS را به منظور پیشگیری از عود بیماری انجام دهید. البته لازم نیست که مصرف داروهای ضدافسردگی را کاملاً قبل از شروع rTMS  متوقف کنید و می‌توانید این داروها را در طول درمان نیز مصرف کنید. هر گونه تغییر در مصرف داروها را باید پس از مشورت با پزشک تجویز کننده دارو یا روانشناس معالجتان انجام دهید.


به این پست امتیاز دهید.
هیچ رای ثبت نشده است