Hits: 0
لرزش یا رعشه (Tremor ) به انقباض عضلانی غیرارادی موزونی گفته میشود که باعث حرکات لرزشی یک یا چند بخش از بدن میشود. لرزش اختلال حرکتی شایعی است که عموماً دستها را درگیر میکند، اما گاهی در بازوها، سر، تارهای صوتی، بالاتنه و پاها نیز مشاهده میشود. لرزش ممکن است دائمی یا دورهای باشد، یعنی این که فرد در فواصل زمانی مجزا دچار لرزش شود و وقفههای بدون لرزشی نیز بین این دورههای لرزش وجود داشته باشد. لرزش گاهی خود به خودی است و گاهی در پی ابتلا به اختلال دیگری رخ میدهد.
لرزش عموماً در میان افراد مسن و میانسال مشاهده میشود، هرچند احتمال بروز آن در هر سنی وجود دارد. اختلال لرزش اندامها مردان و زنان را به یک اندازه درگیر میکند. لرزش خطرناک و مرگبار نیست، اما میتواند خجالتآور و حتی ناتوان کننده باشد و کار کردن و انجام دادن وظایف روزمره را برای بیمار دشوار یا حتی غیرممکن سازد.
جهت کسب اطلاعات و رزرو نوبت جهت درمان لرزش اندامها در کلینیک آر تی ام اس دکتر سعادتی با شماره های ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۳ و ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۴ تماس بگیرید
علل لرزش اندامها
لرزش معمولاً نتیجهی وجود مشکل در بخشهای عمقی مغز است که حرکات را کنترل میکنند. اکثر گونههای لرزش علت مشخصی ندارند، اگرچه به نظر میرسد، بعضی انواع آن ارثی باشد.
لرزش گاهی به تنهایی بروز مییابد و گاهی علامت ابتلا به اختلالهایی عصبی مانند موارد زیر است:
- ام اس
- سکته مغزی
- آسیب دیدن مغز
- بیماریهای نورودژنراتیوی مانند بیماری پارکینسون که بخشهایی از مغز را درگیر میکنند.
- مصرف بعضی داروها، به ویژه داروهای آسم، آمفتامینها، کافئین، کورتیکواستروئیدها و داروهایی که برای درمان بعضی اختلالهای عصبی و روانی تجویز میشوند.
- مسمومیت جیوه
- پرکاری تیروئید
- نارسایی کلیه یا کبد
- اضطراب یا ترس
علائم لرزش
علائم لرزش اندامها به شرح زیر است:
- لرزش موزون دستها، بازوها، سر، پاها یا بالاتنه
- لرزیدن صدا
- دشواری در نوشتن یا رسم
- مشکل در نگه داشتن و کنترل کردن ابزار و وسایلی مانند قاشق
طبقهبندی لرزش
لرزش اندامها را میتوان به دو دسته تقسیمبندی کرد.
لرزش در حال استراحت
لرزش در حال استراحت به حالتی گفته میشود که عضلهی در حال استراحت بلرزد، مثلاً وقتی دستها را آرام و بیحرکت روی ران میگذارید، دستهایتان بلرزد. چنانچه فردی به لرزش در حال استراحت مبتلا باشد، دستها، بازوها یا پاهایش حتی در حال استراحت هم میلرزد. لرزش غالباً فقط دست یا انگشتها را درگیر میکند. این نوع لرزش غالباً در بیماران مبتلا به پارکینسون دیده میشود و چون حرکت دورانی انگشت و دست شبیه به چرخاندن قرص یا اشیائی کوچک در دست است، اصطلاحاً لرزش “قرص چرخاندن” یا “تسبیح چرخاندن” گفته میشود.
لرزش در حال فعالیت
لرزش در حال فعالیت همراه با حرکت ارادی عضله رخ میدهد. اکثر گونههای لرزش اندامها از نوع لرزش در حال فعالیت است. لرزش در حال فعالیت به زیرگونههای متعددی تقسیمبندی میشود که بسیاری از آنها با هم همپوشی دارند:
- لرزش وضعیتی زمانی رخ میدهد که فرد وضعیتی را برخلاف نیروی جاذبهی زمین حفظ کند، مثلاً بازویش را رو به جلو دراز کند.
- لرزش حرکتی همراه با حرکتی ارادی، مانند بالا و پایین بردن مچ دست یا باز و بسته کردن چشم رخ میدهد.
- لرزش عمدی با حرکت هدفمند به سوی یک هدف، مثلاً بالا بردن انگشت یا لمس کردن بینی تولید میشود. زمانی که فرد سعی میکند به هدف نزدیکتر شود، این لرزش معمولاً بیشتر میشود.
- لرزش تکلیفویژه فقط زمانی رخ میدهد که فرد در حال انجام تکلیفهایی نیازمند مهارت و هدف محور مانند نوشتن یا حرف زدن باشد.
- لرزش ایزومتریک هنگام انقباض عضلانی ارادیای رخ میدهد که با هیچ حرکتی همراه نباشد، مانند زمانی که دمبل یا کتابی سنگین را در یک موقعیت در دستتان نگه میدارید.
انواع یا دستهبندیهای مختلف لرزش
لرزش اندامها عموماً براساس ظاهر و علت یا منشأ لرزش طبقهبندی میشود. بیش از بیست نوع لرزش وجود دارد که در ادامه شایعترین آنها را توضیح میدهیم.
لرزش اساسی
لرزش اساسی (Essential tremor) یکی از شایعترین اختلالهای حرکتی است که علت ابتلا به آن مشخص نیست. لرزش اساسی در برخی بیماران خفیف است و سالها در وضعیت پایداری باقی میماند. لرزش معمولاً در هر دو سمت بدن مشاهده میشود، اما چون لرزش اساسی از نوع لرزش در حال حرکت است، عموماً در دست غالب قابل توجهتر است.
فرکانس و سرعت لرزش به موازات افزایش سن، کاهش مییابد، اما شدت آن بیشتر میشود و توانایی بیمار را برای انجام دادن بعضی تکالیف و فعالیتهای روزمره مختل میکند. استرس، تب، خستگی جسمی، افت قند خون یا تشدید حالات هیجانی و عاطفی باعث شروع لرزش میشود و یا آن را شدیدتر میکند.
لرزش دیستونیک
لرزش دیستونیک بیماران مبتلا به دیستونی را درگیر میکند، دیستونی نوعی اختلال حرکتی است که در آن، پیامهای اشتباه ارسالی از مغز موجب پرکاری عضلات میشود، در نتیجه حالتهای اندامی غیرعادی یا حرکات ناخواسته و مداوم بروز مییابد. لرزش دیستونیک معمولاً در جوانان یا افراد میانسال مشاهده میشود و هر عضلهای از بدن ممکن است تحت تاثیر این بیماری قرار بگیرد. علائم گاهی بعد از استراحت کامل برطرف میشود.
ویژگیهای لرزش دیستونیک به شرح زیر است:
- لرزش دیستونیک به دلیل گرفتگی یا اسپاسم عضلانی شدید با حالات اندامی غیرعادی همراه است.
- ناحیههای درگیر لرزش دیستونیک میتواند همان ناحیههای لرزش اساسی باشد، اما لرزش دیستونیک بیشتر از لرزش اساسی، در سر مشاهده میشود، بدون این که دستها یا بازوها حرکتی داشته باشد.
- لرزش دیستونیک گاهی، برای مثال در موارد بیماران مبتلا به پارکینسون، شبیه به لرزش در حال استراحت است.
- ممکن است شدت لرزش دیستونیک در اثر لمس کردن عضله یا ناحیهی درگیر کمتر شود، به علاوه حرکات لرزش دیستونیک موزون نیست، بلکه نامنظم است.
لرزش مخچهای
لرزش مخچهای (Cerebellar tremor) معمولاً لرزش آهسته، آشکار و با دامنهی بالایی در اندامهای انتهایی مانند بازو و پا است که در پایان یک حرکت هدفمند، مانند تلاش برای بستن دکمه بروز مییابد. آسیبی که در پی سکتهی مغزی به مخچه و گذرگاههای آن به دیگر بخشهای مغز وارد میشود، علت لرزش مخچهای است. البته آسیبدیدگی میتواند پیآمد ابتلا به بیماریهایی مانند ام اس یا اختلالهای دژنراتیو ارثی از قبیل آتاکسی (ataxia ) ـ از دست دادن کنترل عضلات بازوها و پاها ـ و سندرم ایکس شکننده (Fragile X syndrome ) ـ اختلالی همراه با مشکلات رشدی و ذهنی ـ باشد. الکلیسم نیز آسیب مزمنی را به مخچه وارد میکند که میتواند به لرزش مخچهای بیانجامد.
لرزش سایکوژنیک
لرزش سایکوژنیک یا روانزاد (Psychogenic tremor) که لرزش عملکردی نیز گفته میشود، میتواند به صورت هر یک از انواع لرزش فوق دیده شود. علائم آن متغیر است، اما غالباً ناگهان شروع میشود و کل بدن را درگیر میکند. لرزش در زمان تحمل استرس بیشتر میشود و پس از منحرف شدن فکر از موضوع نگران کننده کاهش مییابد یا از بین میرود. بسیاری از افرادی که دچار لرزش با علت روانی میشوند به نوعی اختلال روانی زیربنایی مانند افسردگی یا اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مبتلا هستند.
لرزش فیزیولوژیک
تمام افراد سالم دچار لرزش فیزیولوژیک (Physiologic tremor) میشوند. این لرزش به ندرت به چشم دیده میشود و معمولاً با لرزش خفیف هر دو دست و همچنین انگشتان همراه است. لرزش فیزیولوژیک نه یک بیماری، بلکه یک پدیدهی انسانی عادی در اثر ویژگیهای فیزیکی بدن، مانند فعالیتهای ریتمیکی از قبیل ضربان قلب و فعالیت عضلات است.
لرزش فیزیولوژیک پیشرفته
لرزش فیزیولوژیک پیشرفته قابل توجهتر از لرزش فیزیولوژیک است، به حدی که به راحتی دیده میشود. این نوع لرزش نتیجهی ابتلا به بیماری عصبی نیست، بلکه واکنش به مصرف بعضی داروها، ترک الکل یا ابتلا به عارضههایی مانند پرکاری تیروئید و افت قند خون است. لرزش بعد از برطرف شدن علت آن، از بین میرود.
لرزش پارکینسون
لرزش یکی از علائم شایع بیماری پارکینسون است، هرچند تمام بیماران دچار پارکینسون با این لرزش مواجه نمیشوند. علائم معمولاً شامل لرزش یک یا هر دو دست در زمان استراحت میشود که ممکن است چانه، لبها، صورت و پاها را نیز درگیر کند. لرزش گاهی در ابتدا فقط در یک اندام یا فقط یک سمت بدن دیده میشود، اما لرزش هر دو سمت بدن را به موازات پیشرفت بیماری دربرمیگیرد. لرزش پارکینسون غالباً در اثر استرس یا تحمل هیجانات و احساسات شدید تشدید میشود. بیش از 25 درصد بیماران مبتلا به پارکینسون از لرزش در حال فعالیت نیز رنج میبرند.
لرزش ارتوستاتیک
لرزش ارتوستاتیک (Orthostatic tremor) اختلالی نادر است که ویژگی اصلی آن، انقباضات عضلانی سریع پاها در زمان ایستادن است. بیماران معمولاً احساس بیثباتی یا عدم تعادلی میکنند که باعث میشود، سعی کنند بلافاصله بنشینند یا راه بروند. چون لرزش چنین فرکانس بالایی دارد و بسیار سریع است، ممکن است چشم غیرمسلح قادر به دیدن آن نباشد، اما با لمس کردن ران یا ساق پا میتوان آن را حس کرد و پزشک نیز لرزش را در معاینهی عضلات با گوشی تشخیص میدهد. لرزش در بعضی موارد به مرور زمان شدیدتر میشود. علت لرزش ارتوستاتیک مشخص نیست.
تشخیص لرزش
لرزش برمبنای معاینهی بالینی و عصبی و سابقهی پزشکی بیمار تشخیص داده میشود. پزشک لرزش را حین معاینه برمبنای معیارهای زیر ارزیابی میکند:
- لرزش عضلات در زمان استراحت یا در حال فعالیت
- محل لرزش در بدن و درگیر بودن یک یا هر دو سمت بدن
- ظاهر لرزش (فرکانس و دامنه لرزش)
همچنین پزشک وجود دیگر علائم عصبی مانند عدم تعادل، ناهنجاریهای گفتاری یا افزایش خشکی و گرفتگی عضلات را بررسی میکند. آزمایش خون یا ادرار نیز برای تشخیص افتراقی دیگر علل لرزش، مانند اختلال در عملکرد تیروئید و مصرف داروهای ایجاد کنندهی لرزش مفید است. به علاوه این آزمایشها به تعیین علل موثری مانند تاثیر داروها بر یکدیگر، الکلیسم مزمن یا بیماریها یا عارضههای دیگر کمک میکنند. تصویربرداری تشخیصی نیز نشان میدهد که آیا لرزش پیآمد آسیب دیدن مغز است یا خیر.
نوار عصب و عضله نیز برای تشخیص مشکلات عصبی یا عضلانی گرفته میشود. نوار عصب و عضله فعالیت غیرارادی عضله و واکنش عضله به تحریک عصبی را اندازهگیری میکند.
درمان نوین لرزش با روش تی ام اس
به غیر از روشهای سنتی و رایج درمان لرزش که بسته به نوع لرزش داروها و در بعضی موارد درمانهای تهاجمی مثل جراحی انجام میشود درمانهای جدید که با فناوریهای روز دنیا معرفی شدهاست بهعنوان یکی از گزینههای مطرح امروزی در پزشکی مطرح میباشد یکی از این روشها روشی تحت عنوان تحریک مغناطیسی فرا جمجمه ای مغز میباشد نام دیگر این درمان تی ام اس است تی ام اس درمانی هست که بر روی نروترانسمیتر های مغز و تحریکپذیری اعصاب تأثیر میگذارد و با کاهش تحریکپذیری عصب هایی که منجر به لرزش دست میشود باعث کاهش لرزش دست میشود. ازطرفیدیگر تنظیم هایی که بر روی هورمونی مثل دوپامین توسط آرتی ام اس انجام میشود و افزایش ترشح دوپامین از ناحیه ای بنام جسم سیاه مغز، میزان تحریکپذیری عمومی عصبی را که منجر به لرزش دست میشود بهطور کاملاً بدون عارضه تنظیم مینماید و از پیشرفت لرزش دست جلوگیری کرده و در بعضی موارد بهطور قابل توجهی لرزش دست را کاهش می دهد.
کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته شمیم از فناوری جدید در درمان انواع بیماری ها، از جمله اختلالات عصبی پارکینسون و لرزش دست بهره می برد.
برای دریافت مشاوره دربارهی درمان با روشهای پیشرفته فیزیوتراپی و یا برای رزرو نوبت در کلینیک پیشرفته شمیم میتوانید با شماره تلفنهای ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۳ و ۰۲۱۲۶۷۲۲۰۰۴ تماس حاصل فرمایید.
سایر روشهای معمول
درمان دارویی
- بتابلاکرها: بتابلاکرها یا داروهای مسدودکننده بتا، از قبیل پروپرانولول معمولاً برای درمان فشار خون بالا مصرف میشوند، اما مصرف آنها به درمان لرزش اساسی نیز کمک میکنند. پروپرانولول برای بیماران دچار گونههای دیگری از لرزش در حال فعالیت نیز تجویز میشود. از دیگر بتابلاکرهای مفید برای درمان لرزش میتوان به آتنولول، متوپرولول و سوتالول اشاره کرد.
- داروهای ضدتشنج: داروهای ضدتشنجی مانند پریمیدون برای آن دسته از بیماران دچار لرزش اساسی که واکنش مناسبی به بتابلاکرها نشان نمیدهند، مفید است. گاباپنتین و توپیرامات نیز از این طبقهی دارویی برای درمان لرزش اندامها تجویز میشوند. بااین حال لازم به ذکر است که مصرف بعضی داروهای ضدتشنج، خود باعث لرزش میشود.
- آرامبخشها: داروهای آرامبخش یا بنزودیازپینها مانند آلپرازولام و کلونازپام به طور موقت به بیماران دچار لرزش کمک میکنند. بااین حال چون مصرف آرامبخشها عوارض جانبی ناخوشایندی مانند خوابآلودگی، دشواری در تمرکز و هماهنگی ضعیف را به دنبال دارد، این داروها به طور محدود مصرف میشوند. داروهای آرامبخش توانایی بیماران را برای انجام فعالیتهای روزمرهای مانند رانندگی، تحصیل و کار مختل میکنند. به علاوه مصرف مداوم این داروها وابستگی جسمی ایجاد میکند و قطع مصرف ناگهانی آنها میتواند به بروز علائم ترک دامن بزند.
- داروهای بیماری پارکینسون: داروهایی مانند لوودوپا و کاربیدوپا برای درمان لرزش ناشی از بیماری پارکینسون تجویز میشوند.
- تزریق بوتاکس
جراحی
چنانچه درمان دارویی نتیجهبخش نباشد یا بیمار لرزش شدیدی داشته باشد که زندگی روزمرهاش را به شدت مختل کرده باشد، پزشک مداخلههای جراحی، مانند تحریک عمقی مغز (DBS) یا در موارد بسیار نادر، تالاموتومی را توصیه میکند. هرچند بیماران DBS را معمولاً به خوبی تحمل میکنند، این روش عوارض شدیدی می تواند ایجاد کند که در بعضی موارد منجر به معلولیت می شود.
تغییر سبک زندگی
- کاهش یا حذف مصرف مواد ایجاد کنندهی لرزش مانند کافئین و داروهای دیگری از قبیل محرکها لرزش را کمتر میکند. هرچند مقدار کمی الکل لرزش برخی بیماران را بهبود میدهد، اما لرزش بعد از از بین رفتن اثر الکل بدتر میشود.