Hits: 0
افسردگی یکی از دلایل اصلی اختلالات خواب است. اختلال خواب بر روند درمان افسردگی تأثیر میگذارد و باعث میشود داروهای افسردگی به اندازه کافی نتوانند به درمان بیماری کمک کنند و افسردگی مجدداً عود کند. روش آر تی ام اس یک روش کم تهاجمی است که در طی آن دکتر فیزیوتراپی با امواج مغناطیسی قسمت خاصی از مغز را هدف قرار میدهد و باعث بهبود عملکرد مغز میشود.
اختلالات خواب
اختلالات خواب عارضهای است که باعث مختل شدن الگوی طبیعی و عادی خواب شما میشود. بیش از 80 نوع اختلال خواب وجود دارد که برخی از انواع اصلی آن عبارتند از:
• بیخوابی (اینزامنیا): فرد نمیتواند بخوابد و در خواب بماند. این شایعترین نوع بیخوابی است.
• آپنه خواب: این عارضه یک اختلال تنفسی است که در آن زمانی که فرد خوابیده است تنفسش به مدت 10 ثانیه یا بیشتر قطع میشود.
• سندرم پاهای بیقرار: احساس گزگز یا سوزش در پاها، همراه با تمایل شدید به حرکت دادن آنها
• هایپرسومنیا: ناتوانی در بیدار ماندن در هنگام روز. در این اختلال، خواب فرد را فرا گرفته و در طول روز به شدت خوابآلود است.
• اختلالات ریتم شبانهروزی: مشکل در سیکل خواب – بیداری. در صورت ابتلا به این اختلال شما قادر نخواهید بود به موقع بخوابید و بیدار شوید.
• پارازومنیا: انجام کارها و حرکات غیر عادی در هنگام خواب، خوابیدن یا در هنگام بیدار شدن از خواب مانند راه رفتن، صحبت کردن یا خوردن.
برخی افراد که در طول روز احساس خستگی میکنند واقعاً به اختلالات خواب مبتلا هستند اما مشکل برخی دیگر این است که به اندازه کافی نمیخوابند. به اندازه کافی خوابیدن در هنگام شب بسیار مهم است. میزان نیاز شما به خواب به عوامل مختلفی از جمله سن، سبک زندگی، سلامت و این که آیا شما اخیراً به اندازه کافی خوابیدهاید یا نه بستگی دارد. بیشتر بزرگسالان به 7 – 8 ساعت خواب در طول شب نیاز دارند.
علت بروز اختلالات خواب
ابتلا به اختلالات خواب، دلایل متعددی دارد که برخی از آنها عبارتند از:
• ابتلا به بیماریهای دیگر مانند بیماریهای قلبی، بیماریهای ریوی، اختلالات عصبی و درد
• بیماریهای روحی مانند افسردگی و اضطراب
• مصرف برخی داروها
• عوامل ژنتیکی
• مصرف کافئین
• داشتن یک برنامه نامنظم مانند شیفت کاری شبانه
• افزایش سن: غالباً میزان خواب افراد با افزایش سن کمتر شده و عمق خواب آنها نیز کاهش مییابد. این افراد معمولاً راحتتر نیز بیدار میشوند.
علائم ابتلا به اختلالات خواب
علائم اختلال خواب به نوع اختلالی که به آن مبتلا هستید بستگی دارد. برخی علائمی که نشان میدهند شما اختلال خواب دارید عبارتند از:
• هر شب بیش از 30 دقیقه طول میکشد تا شما خوابتان ببرد.
• شما چندین مرتبه در هنگام شب از خواب بیدار میشوید و سپس به سختی دوباره خوابتان میبرد یا صبحها خیلی زود از خواب بیدار میشوید.
• شما غالباً در هنگام روز خوابآلود هستید و به طور مکرر چرت میزنید یا در ساعات مختلف روز میخوابید
• کسی که نزدیک شما میخوابد میگوید شما با صدای بلند خروپف میکنید، خرناس میکشید یا با دهان باز نفس میکشید یا در مقاطع کوتاهی نفس شما قطع میشود.
• شما در پاها یا بازوهای خود احساس گزگز یا خزندگی میکنید که با حرکت دادن یا ماساژ دادن آنها برطرف میشود به خصوص در بعدازظهرها و زمانی که تلاش میکنید بخوابید
• کسی که نزدیک شما میخوابد میبیند که دستها و پاهای شما به طور مکرر در هنگام خواب میپرد
• شما در هنگام خواب یا چرت زدن خوابهای واضح و روشن میبینید.
• در هنگام عصبانیت، ترس یا خنده ممکن است دچار ضعف ناگهانی عضلانی شوید
• هنگامی که از خواب بیدار میشوید احساس میکنید که نمیتوانید حرکت کنید.
تشخیص ابتلا به اختلال خواب
پزشک برای تشخیص ابتلا به اختلال خواب، سوابق پزشکی و سوابق خواب شما را بررسی کرده و شما را معاینه میکند. ممکن است شما تحت مطالعات خواب (پلی سامنوگرام) نیز قرار گیرید. رایجترین نوع مطالعه خواب این است که اطلاعات بدن شما هنگامی که در شب به طور کامل خوابیدهاید بررسی و ضبط میشود.
• تغییرات امواج مغزی
• حرکات چشمها
• نرخ تنفس
• فشار خون
• نرخ ضربان قلب و فعالیتهای الکتریک قلب و عضلات دیگر
در انواع دیگر مطالعات خواب ممکن است سرعت خوابیدن شما در هنگام چرت زدنهای روزانه بررسی شود یا توانایی شما در بیدار و هشیار ماندن در روز مورد ارزیابی قرار گیرد.
درمان اختلال خواب با آر تی ام اس
نشان داده شده است که با استفاده از آر تی ام اس (تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال مکرر) میتوان تغییراتی در فعالیتهای عصبی در ناحیهای از مغز که وظیفه تنظیم خلق و خو را دارند مانند قشر جلوی پیشانی ایجاد کرد. با رسیدن هر پالس مغناطیسی به جمجمه و ورودان به مغز، سلولهای مغزی در زیر کویل درمان حرکت مختصری انجام میدهند. فرکانس ارسال پالس نیز بر افزایش یا کاهش فعالیتهای مغزی در طول جلسه درمانی آر تی ام اس تأثیر دارد. مطالعات اخیر نشان میدهد که تحرک روی سمت راست و چپ مغز میتواند اثرات متضادی در تنظیم خلق و خوی فرد داشته باشد.
در هنگام انجام فرایند آر تی ام اس چه اتفاقی میافتد؟
از آنجا که در آر تی ام اس از پالسهای مغناطیسی استفاده میشود، قبل از شروع درمان از بیمار خواسته میشود که اشیائی که به مغناطیس حساس هستند (مانند جواهرات و کارتهای اعتباری) را از خود دور نماید. بیمار در هنگام درمان باید از چشمبند و محافظ گوش استفاده کند زیرا آر تی ام اس، صدای بلندی دارد که در هنگام ارسال هر پالس شنیده میشود و بسیار شبیه به ام آر ای است. بیمار در طول جلسه درمان آر تی ام اس باید بنشیند. در اولین جلسه درمانی آر تی ام اس، برای اطمینان از قرار گرفتن تی ام اس روی محل درست در سر بیمار، دستگاه چندین مرتبه تنظیم میشود. زمانی که این کار انجام شد، کویل تی ام اس روی سر بیمار قرار داده میشود. تکنسین تی ام اس با ارسال چند پالس خفیف، آستانه حرکت بیمار را اندازهگیری کرده و میسنجد. آستانه حرکت، حداقل قدرت مورد نیاز برای تکان دادن ناگهانی شصت بیمار است که برای هر فردی متفاوت است. اندازهگیری آستانه حرکت به پزشک کمک میکند تا درمان را مختص بیمار تنظیم کرده و میزان انرژی مورد نیاز برای تحریک سلولهای مغزی را تعیین کند. زمانی که آستانه حرکت اندازهگیری شد، درمان شروع میشود. در طول درمان، بیماران صداهای تقتق را میشنوند و ضربات را در زیر محل درمان احساس میکنند. آستانه حرکت در هر جلسه درمان اندازهگیری نمیشود اما ممکن است در صورتی که احتمال داده شود که این آستانه تغییر کرده باشد مثلاً به دلیل مصرف برخی داروها دوباره اندازهگیری میشود.
عوارض جانبی آر تی ام اس
آر تی ام اس به راحتی قابل تحمل بوده و عوارض جانبی بسیار کمی دارد و فقط درصد بسیار کمی از بیماران ممکن است به خاطر بروز این عوارض جانبی، درمان را ادامه نمیدهند. شایعترین عارضه جانبی گزارش شده برای نیمی از بیمارانی که تحت آر تی ام اس قرار گرفتهاند، سر درد است. این سر درد خفیف بوده و معمولاً در طول دوره درمان به صورت تدریجی کاهش مییابد. برای تسکین این سر دردها میتوان از داروهای مسکن بدون نیاز به نسخه پزشک استفاده کرد. یکسوم بیماران نیز ممکن است در سر خود احساس درد داشته باشند یا با ارسال پالسهای آر تی ام اس دچار تکانههای ناگاهانی در صورت خود شوند. این عوارض در طور دوره درمان کاهش مییابد و در صورت لزوم برای کاهش این ناراحتیها، بلافاصله محل و میزان تحریک کویل دستگاه تغییر داده میشود. دستگاه آر تی ام اس، صداهای بلندی تولید میکند و به همین دلیل شما باید در طول درمان از محافظهای گوش که به شما داده میشود استفاده کنید. به هر حال ممکن است بیماران بلافاصله پس از درمان از مشکلات گوش خود شکایت داشته باشند. اگر در هنگام انجام فرایند درمانی از محافظ گوش استفاده کنید، هیچ مدرکی برای اثبات دائمی بودن این مشکلات وجود ندارد. آر تی ام اس عوارض جانبی مانند ناراحتیهای دستگاه گوارش، خشکی دهان، اختلالات جنسی، افزایش وزن یا رخوت و سستی که مصرف داروهای ضدافسردگی به دنبال دارند را ندارد. مهمترین خطر احتمالی که ممکن است آر تی ام اس داشته باشد، تشنج است که البته احتمال بروزان نیز بسیار کم است. با این که فرایند آر تی ام اس یک فرایند بیخطر است اما باید نسبت به این عوارض آن آگاه باشید زیرا این یک روش درمانی جدید است و ممکن است با خطرات احتمالی پیشبینی نشدهای همراه باشد که تا کنون شناسایی نشدهاند.
سؤالات رایج
انجام فرایند آر تی ام اس چقدر طول میکشد؟
آر تی ام اس درمانی طی چندین جلسه انجام میشود. طول این جلسات درمانی متفاوت بوده و به کویل تی ام اس مورد استفاده و تعداد پالسهای مورد نیاز بستگی دارد اما معمولان حدود 30 تا 90 دقیقه طول میکشد. بیماران باید 5 روز در هفته تحت تی ام اس قرار گیرند. یک دوره درمانی تی ام اس معمولی بین 4 تا 6 هفته طول میکشد. به هر حال، این طول درمان متغیر بوده و به واکنشهای هر فرد نسبت به درمان بستگی دارد.
چه کسانی بیشتر از این روش درمانی بهرهمند میشوند؟
اطلاعات موجود نشان میدهد که افرادی که نسبت به درمان مقاومت کمتری دارند نسبت به افرادی که بسیار مقاوم به درمان هستند واکنش بهتری به آر تی ام اس نشان میدهند. به هر حال متغیرهای خاص که ممکن است فرایند آر تی ام اس را تحت تأثیر قرار دهند هنوز تحت مطالعه هستند. محققان در حال حاضر در حال انجام تحقیقات بالینی هستند تا دریابند که آر تی ام اس برای چه کسانی سودمندتر است. به عنوان مثال، تمایل زیادی وجود دارد که میزان تأثیر آر تی ام اس همراه با مصرف داروهای ضدافسردگی بیشتر است یا استفاده از فرایند آر تی ام اس به تنهایی مورد ارزیابی قرار گیرد.
آیا برای انجام دوره درمانی آر تی ام اس باید در بیمارستان بستری شد؟
بر خلاف ای سی تی، برای انجام آر تی ام اس نیازی به بیهوشی موضعی یا عمومی نیست بنابراین بیمار در طول درمان کاملاً بیدار و هشیار خواهد بود. همچنین این فرایند، دوره بهبودی ندارد و بیماران میتوانند بلافاصله پس از انجام آن به منزل بازگشته و به فعالیتهای روزمره خود بپردازند.
چه کسانی نمیتوانند تحت درمان آر تی ام اس قرار گیرند؟
بیمارانی که هر گونه مواد غیر قابل برداشت در سر خود دارند (به استثنای بریس یا موادی که برای پر کردن دندان استفاده میشوند)، نباید تحت آر تی ام اس قرار گیرند. عدم رعایت این قاعده باعث میشود که آن ذوب شده، حرکت کند یا دچار خطاهای کارکردی شود و در نتیجه فرد دچار آسیبدیدگیهای جدی و خطرناک شده یا جان خود را از دست دهد. در صورت داشتن ایمپلنتهای فلزی که در زیر به آنها اشاره شده است نباید تحت آر تی ام اس قرار گیرید:
• کلیپس ها یا کویل های مربوط به اتساع عروق
• استنت در گردن یا مغز
• محرکهای عمقی مغز
• الکترودها برای بررسی فعالیتهای مغزی
• ایمپلنتهای فلزی در گوشها یا چشمها
• ترکشهای گلوله در سر یا نزدیک به آن
• تتوهای صورت که با جوهر فلزی یا حساس به مغناطیس کشیده شدهاند
• تجهیزات فلزی دیگر یا ایمپلنتهایی که در سر یا نزدیک آن کاشته شدهاند.