درمان سردردهای میگرنی با بیوفیدبک و تمرینات تنفسی و تن آرامی

بیوفید بک

تن‌آرامی یا ریلکسیشن عمیق به وسیله بیوفیدبک مهارتی است که شیوه شناسایی نشانه‌های استرس در بدن و چگونگی کاهش آنها را قبل از رسیدن به سطح سردرد و درد عضلانی به بیمار آموزش می‌دهد. این تکنیک‌ها بهترین راهکار برای پیشگیری از سردرد به شمار می‌آیند. بااین حال اگر به محض شروع سردرد، نه پس از کامل شدن حمله سردرد، از این تکنیک‌ها استفاده کنید، باز هم می‌توانید نتیجه مطلوبی از آنها بگیرید. بیوفیدبک، تن‌آرامی پیشرونده عضلانی و تنفس از راه شکم فقط چند نمونه از تکنیک‌های رفتاردرمانی هستند که سودمندی آنها برای کاهش سردرد و بهبود توانایی عملکردی اثبات شده است.

تکنیک‌های بیوفیدبک و تن‌آرامی بیشتر از آن که برای درمان سردرد موثر باشند، برای پیشگیری از سردرد مفید هستند. بااین‌حال بسیاری از بیماران گزارش داده‌اند که انجام این تکنیک‌ها در زمان حمله سردرد، شدت و مدت سردردشان را کمتر کرده است. بسیاری از بیماران این تکنیک‌ها را جایگزین موثری برای دارو می‌دانند. پژوهش‌های متعدد نشان داده است که ترکیب این تکنیک‌ها در کنار مصرف داروهای پیشگیری کننده و مخصوص تسکین درد حاد، بهترین راهکار برای کنترل سردردهای متداول در درازمدت است.

لطفا جهت کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت با شماره ۰۲۱۸۸۹۲۳۶۵۰  و ۰۲۱۸۸۹۰۶۱۵۴ تماس حاصل فرمایید.

بیوفیدبک چیست؟


بیوفیدبک درمانی بدون درد و غیرتهاجمی است که در آن از سنسورهای الکتریکی برای نظارت بر عملکردهای بدن استفاده می‌شود و اطلاعات به دست آمده روی صفحه نمایشگر قابل رویت است. در روش بیوفیدبک بیمار آن دسته از واکنش‌های فیزیولوژیک بدن را با استفاده از رایانه و سنسورهای الکتریکی حس می‌کند که در حالت معمول به آنها توجه نمی‌کند. فیدبک (بازخورد) دیداری یا شنیداری که بیمار آنها را با استفاده از تکنولوژی تجربه می‌کند، باعث می‌شود که بیمار از عملکردهای بدن‌اش آگاهی پیدا کند. بیماران به سرعت یاد می‌گیرند که چگونه بر واکنش‌هایشان اثر بگذارند و این رخدادهای فیزیولوژیک را مدیریت کنند.

پرکاربردترین گونه‌های بیوفیدبک


پرکاربردترین گونه‌های بیوفیدبک

در این بخش با سه نوع از پرکاربردترین انواع بیوفیدبک آشنا می‌شوید.

  • بیوفیدبک دمایی: سنسور (حسگر) دمایی به انگشتان دست یا پای بیمار متصل می‌شود یا از بیمار خواسته می‌شود که این سنسورها را نگه دارد. دمای پوست بدن در زمان عصبی بودن یا تحمل استرس کاهش می‌یابد. استرس شدید باعث می‌شود که خون دوباره به سمت عضلات و اندام‌های داخلی هدایت ‌شود. سنسور به رایانه متصل می‌شود و تغییرات دمایی روی صفحه نمایشگر نشان داده می‌شود.
  • واکنش گالوانیک پوست یا دروغ‌سنج: همان طور که در فیلم‌ها دیده‌اید، الکترودها به پوست بدن متصل می‌شود، بار الکتریکی کوچکی که به سختی قابل تشخیص است، از پوست عبور داده می‌شود و روی دستگاه ثبت می‌شود. دستگاه تغییرات به وجود آمده در ترشحات پوستی (آب و نمک) خارج شده از مجاری غدد تعریق را با این الکترودها اندازه‌گیری می‌کند. کارآمدی این روش در گذشته به اثبات رسیده است، چون زمانی که فرد تحت فشار قرار می‌گیرد و احساسات شدیدتری را تجربه می‌کند، بیشتر عرق می‌کند؛ افزایش تعریق به این روش قابل اندازه‌گیری است.
  • نوار عصب و عضله (الکترومیوگرافی): این روش شیوه‌ی استفاده از سیستم بیوفیدبک را به بیماران دچار میگرن آموزش می‌دهد. الکترودها روی عضلات پیشانی، فک و بالای شانه‌های قرار داده می‌شود. از بیمار خواسته می‌شود، در زمانی که دستگاه نور یا صدایی را برای گروه‌های عضلانی تحت تنش تولید می‌کند، آرام بماند. این درمان نیاز به صبر و پشتکار دارد.

بیوفیدبک الکترومیوگرافی

بیوفیدبک الکترومیوگرافی (EMG) معمولاً به عنوان راهکاری برای پیشگیری از سردردهای تنشی به کار برده می‌شود. دستگاه EMG تنش عضلانی ـ اسکلتی را کنترل می‌کند. امکان نظارت بر تمام ماهیچه‌های بدن وجود دارد، اما عموماً از این دستگاه برای سه ماهیچه زیر استفاده می‌شود:

  • عضله پیشانی (فرونتالیس): این عضله در اخم کردن و درهم کشیدن ابروها در زمان نگرانی یا تحت فشار بودن نقش دارد.
  • عضله ماستر یا جونده: این عضله فک را منقبض می‌کند و در زمان خشم، ناامیدی یا تحت فشار و تنش محکم و فشرده باقی می‌ماند.
  • عضله ذوزنقه‌ای: این عضله شانه‌ها را خم می‌کند و به شکل قوز کرده درمی‌آورد و هنگام احساس خطر یا عصبی بودن یا در واکنش به محرک‌های تنش‌زای محیطی، مانند نشستن به مدت طولانی پشت رایانه، منقبض می‌شود.

بیوفیدبک الکترومیوگرافی بر روی این عضلات انجام می‌شود، چون این سه عضله معمولاً به استرس واکنش نشان می‌دهند و واکنش‌های آنها را می‌توان به راحتی اندازه‌گیری کرد. آموزش بیوفیدبک الکترومیوگرافی از طریق قرار دادن دو سنسور (الکترود) در فاصله معینی از هم روی پوست عضله‌ی مورد نظر انجام می‌شود. سنسور سوم روی نقطه‌ای خنثی گذاشته می‌شود تا مانند نقطه الکتریکی مرجع عمل کند. این سنسورها هیچ گونه ناراحتی و دردی تولید نمی‌کنند و صرفاً واکنش‌های بدن را ثبت می‌کنند.

بیوفیدبک برای درمان چه عارضه‌هایی مفید است؟


بیوفیدبک برای درمان عارضه‌های مختلفی به کار برده می‌شود که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فشار خون بالا
  • سردرد تنشی
  • درد مزمن
  • آسم
  • سندرم روده تحریک‌پذیر
  • اضطراب
  • بیماری حرکت
  • بی‌اختیاری ادرار

مطالعات انجام شده در زمینه بیوفیدبک و میگرن نشان داده است که بیوفیدبک درمانی طبیعی و موثر برای رفع سردردهای میگرنی مداوم است.

درمان بیوفیدبک برای چه افرادی مناسب است؟


بیمارانی که علاقه دارند نقش فعالی در تسکین درد خود داشته باشند، متقاضیان ایده‌آل درمان بیوفیدبک محسوب می‌شوند؛ چرا که پشتکار داشتن بیمار و تعهد وی برای انجام دادن تمرین‌ها لازمه‌ی موفقیت درمان بیوفیدبک و رسیدن به نتیجه مطلوب است.

اندازه‌گیری‌های بیوفیدبک


اندازه‌گیری‌های مختلفی را می‌توان در یک جلسه بیوفیدبک انجام داد، اندازه‌گیری مناسب با توجه به اهداف درمان انتخاب می‌شود. اندازه‌گیری‌های متداول بیوفیدبک عبارت است از:

  • ضربان قلب
  • فشار خون
  • امواج مغزی
  • دمای پوست
  • تنفس
  • تنش عضلانی
  • تعریق

الکترودها به بدن بیمار متصل می‌شود تا بتوان اندازه‌گیری‌ها را روی نمایشگر نشان داد. متخصصینی که در زمینه درمان بیوفیدبک تخصص دارند، به بیمار یاد می‌دهند که چگونه عملکرد بدن را با استفاده از الگوهای تفکر یا شل کردن و آرام‌سازی عضلات مختلف بدن تغییر دهند.

تعریف هدف برای درمان بیوفیدبک و جلسات تمرین درمان میگرن


تعریف هدف برای درمان بیوفیدبک و جلسات تمرین درمان میگرن

پزشک یا متخصص بیوفیدبک از بیمار می‌خواهد که با توجه به نوع سردرد میگرنی تشخیص داده شده، اهداف خاصی را برای جلسات تمرین و درمان تعریف کند. چنانچه بیمار بتواند تعداد دفعات حملات میگرن را کاهش دهد و به این ترتیب داروی کمتری مصرف کند، پزشک از نتیجه بیوفیدبک رضایت خواهد داشت. اهدافی بالینی مانند موارد زیر تعریف می‌شود:

  • شل کردن عضلات و گروه‌های عضلانی مختلف
  • تنفس آهسته‌تر
  • منظم کردن تنفس
  • هدایت مجدد خون به سمت دستها برای گرم کردن آنها
  • هدایت مجدد خون به سمت پاها برای گرم کردن آنها
  • پایین آوردن فشار خون

مزایا/ اهداف دیگر:

  • افزایش تمرکز
  • افزایش فراخنای توجه
  • بهبود توانایی متمرکز شدن

بیوفیدبک غالباً در کنار تمرین‌های تن‌آرامی، درمان دارویی و تکنیک‌های تجسم یا تصویرسازی ذهنی به کار برده می‌شود.

 سوالات خود را اینجا بپرسید.

درمان بیوفیدبک


درمان بیوفیدبک

عملکردهای بیولوژیک بیمار در جلسه بیوفیدبک با استفاده از تجهیزات پزشکی تحت نظر گرفته می‌شود. این عملکردها می‌تواند تمام یا تعدادی از فرایندهای غیرارادی، مانند ضربان قلب، تنفس یا فشار خون باشد که در بخش قبل به آنها اشاره شد. شرکت کننده فیدبک را در لحظه از این تجهیزات پزشکی دریافت می‌کند، این فیدبک روی صفحه نمایشگر خود دستگاه یا روی صفحه نمایشگر رایانه قابل مشاهده است. بیمار می‌تواند افکار، رفتارها و احساسات خود را تغییر دهد تا تغییر فیزیولوژیک مطلوب حاصل شود. برای مثال اگر بیمار در حال فکر کردن درباره موضوعی تنش‌زا مانند تعیین وقت قرار ملاقات باشد، این استرس در لحظه به صورت افزایش ضربان قلب، تنفس سریع، افزایش تنش عضلانی، بالا رفتن دمای پوست روی صفحه نمایشگر نشان داده می‌شود. بیمار در این مرحله می‌تواند با آرام کردن خود و جایگزینی افکار مضطرب کننده با افکار آرامش‌بخش‌تر و مبتکرانه درباره برنامه‌ریزی برای پیشبرد وظایف جاری و منحرف کردن فکر از نتایج آتی مداخله کند، بیمار می‌تواند تاثیر این مداخله را در لحظه به صورت کم شدن اعداد مربوط به این عملکردهای بیولوژیک مشاهده کند. به مرور زمان و با تمرین کردن دیگر نیازی به استفاده از تجهیزات نخواهد بود، اما مزایای درمان با بیمار باقی می‌ماند و وی این قابلیت را پیدا می‌کند که زنجیره افکار تنش‌زا را متوقف و توجهی هدفمند را جایگزین آنها کند.یادگیری تکنیک‌های تن‌آرامی عمیق چندین جلسه زمان می‌برد، بنابراین باید برای ۱۰ ـ ۴ جلسه درمان برنامه‌ریزی کنید. جلسات درمان در فواصل چند هفته‌ای یا به صورت هفتگی برگزار می‌شود. متخصص دستورات و آموزش‌های لازم را در این جلسات به بیمار می‌دهد و بیمار تکنیک‌های تن‌آرامی را در کلینیک تمرین می‌کند.

تنفس عمیق

متخصص برای یاد دادن تنفس عمیق به بیمار از او می‌خواهد که یک دستش را روی قفسه سینه و دست دیگر را روی شکم، دقیقاً زیر دنده‌ها بگذارد تا بتواند تنفس خود را تحت نظر بگیرد.به آرامی نفس بکشید، شکمتان را به سمت ستون فقرات بکشید و به آرامش فکر کنید. با هر نفس عمیق و آهسته احساس می‌کنید که بیشتر و بیشتر آرام می‌شوید.پس از آن که تنفس عمیق را یاد گرفتید، متخصص از شما می‌خواهد که بر تنفس آهسته متمرکز شوید. این تمرین‌های تنفسی را باید به مدت یک تا دو هفته، دو یا سه بار در روز، هر بار به مدت ۱۰ ـ ۵ دقیقه و همچنین در زمان تن‌آرامی پیشرونده عضلانی (PMR) انجام دهید. پس از آن که در انجام دادن این تمرین‌ها مهارت پیدا کردید، در طول روز به نفس کشیدن‌تان توجه کنید تا تنفس عمیق را از یاد نبرید.

تن‌آرامی پیشرونده عضلانی

پس از یادگیری تنفس عمیق نوبت به تن‌آرامی پیشرونده عضلانی یعنی رایج‌ترین تکنیک برای مدیریت سردرد می‌رسد. در این روش از بیمار خواسته می‌شود که عضلات را منقبض و شل کند. شاید این روش به نظرتان متناقض با هدف تن‌آرامی بیاید، اما انقباض اولیه برای عضلات مفید است. منقبض کردن عضلات باعث می‌شود که بدانید گرفتگی عضلات چه حسی را تولید می‌کند. به این ترتیب می‌توانید تنش عضلانی را به سرعت تشخیص دهید، و با به‌کارگیری مهارت‌های تن‌آرامی از شدیدتر شدن تنش عضلانی و بروز واکنش استرس جلوگیری کنید.متخصص بیوفیدبک روش منقبض و شل کردن ملایم هر عضله را به بیمار آموزش می‌دهد. بیمار یاد می‌گیرد که همه عضلات را منقبض و سپس شل کند. سپس تمرین منقبض و شل کردن آهسته این عضلات شروع می‌شود، از بیمار خواسته می‌شود که هنگام انجام این تمرین بر روی عضله‌ی هدف متمرکز شود و احساس مربوط به زمان شل و منقبض بودن عضلات را با هم مقایسه کند. از بیمار خواسته می‌شود که بین تمرین دادن گروه‌های عضلانی مختلف به تنفس خود نیز توجه کند. پس از آن متخصص از بیمار می‌خواهد که روی صحنه‌ی آرامش‌بخشی متمرکز شود که قبل از شروع تن‌آرامی پیشرونده عضلانی درباره آن صحبت شده است. برای مثال بسیاری از بیماران ساحل دریا، آبشار یا راه رفتن در میان جنگل را توصیف می‌کنند. تجسم کردن این منظره آرامش‌بخش به عمیق‌تر شدن تن‌آرامی کمک می‌کند و می‌توان از این تصویرسازی ذهنی به عنوان یک مهارت سریع تن‌آرامی استفاده کرد.

اتاق در جلسات درمان تن‌آرامی پیشرونده عضلانی نور کمی دارد و بیمار روی یک صندلی راحت با پشتی متحرک دراز می‌کشد. همچنین از بیمار خواسته می‌شود که عینک‌اش را بردارد، کفش‌اش را دربیاورد، کراوات، کمربند یا هر نوع گرهی را شل کند تا کاملاً راحت باشد.

 سوالات خود را اینجا بپرسید.

بیوفیدبک برای درمان سردرد


بیوفیدبک برای درمان سردرد

بیوفیدبک و ریلکسیشن معمولاً شدت و تعداد حملات سردرد را به میزان ۶۰ ـ ۴۵ درصد کاهش می‌دهد. بسیاری از داروهای سردرد، مانند پروپرانولول (ایندرال) و آمی‌تریپتیلین (الاویل) نیز همین میزان تاثیر را دارند، با این تفاوت که بیوفیدبک هیچ یک از عوارض جانبی نامطلوب داروها را ندارد. ترکیب درمان دارویی و غیردارویی بهترین نتیجه را برای درمان سردرد اکثر بیماران به دست می‌دهد. برای مثال بهبودی متوسط سردردهای میگرنی با استفاده از هر یک از دو روش بیوفیدبک و پروپرانولول به تنهایی ۵۵% است؛ اما اگر بیوفیدبک در کنار مصرف پروپرانولول انجام شود، میگرن بیشتر از ۷۰% کاهش می‌یابد.تن‌آرامی عمیق از بروز بسیاری از واکنش‌های جسمی محرک سردرد جلوگیری می‌کند. به علاوه فردی که به آرامش رسیده است، نفس‌هایش در طول تن‌آرامی عمیق ظرف یک دقیقه کمتر اما عمیق‌تر می‌شود. در نتیجه سلول‌های خون در حمامی از اکسیژن شناور می‌شوند و به این ترتیب اکسیژن بیشتری به عضلات و مغز می‌رسد. رسیدن اکسیژن بیشتر به مغز از سردرد جلوگیری می‌کند. چنانچه ریلکسیشن عمیق به اندازه کافی تمرین شود، واکنش بدن به آدرنالین و دیگر هورمون‌های استرس تغییر می‌کند، بنابراین رخدادهای تنش‌زای بزرگتر و واکنش‌های استرس شدیدتری باید پیش بیاید تا سردرد شروع شود.

ریلکسیشن عمیق علاوه بر کاهش سردرد از مزایای زیر نیز برخوردار است:

  • افزایش حس کنترل بر خود
  • کاهش تحریک‌پذیری و زودرنجی
  • کاهش اضطراب
  • کاهش افسردگی
  • کاهش بی‌خوابی
  • پایین آمدن فشار خون

سوالات خود را اینجا بپرسید.

اثر بیوفیدبک بر سردردهای عصبی

اثر بیوفیدبک بر سردردهای عصبی

سردردهای تنشی واکنش بهتری به تکنیک‌های کنترل تنش عضلانی نشان می‌دهند. نتایج پژوهش‌ها حکایت از آن دارد که  بیوفیدبک الکترومیوگرافی و بیوفیدبک حرارتی تاثیر یکسانی بر درمان سردردهای میگرنی دارند. بنابراین سازوکار تاثیرگذاری بیوفیدبک و ریلکسیشن پیچیده‌تر از آن چیزی است که به نظر می‌آید. بیمارانی که از حملات مداوم سردرد رنج می‌برند، توانسته‌اند با تمرین کردن این تکنیک‌ها حس درماندگی خود را کمرنگ‌تر و حس کنترل بر خود را پررنگ‌تر کنند. این تغییرات در رفتار و چشم‌انداز ذهنی توانایی بیمار را برای پیشگیری از سردرد و کاهش درد افزایش می‌دهد، به ویژه اگر تمرین‌ها به محض شروع شدن سردرد انجام شود.

اثر بیوفیدبک بر استرس به عنوان علت اصلی سردرد و میگرن

پژوهشگران دریافته‌اند بیماران دچار سردردی که یاد گرفته‌اند دمای دست ها را از طریق بیوفیدبک افزایش دهند، اگر مهارت خود را به طور مرتب تمرین کنند، سردردهای کمتر و ملایم‌تری را تجربه می‌کنند. تاثیر گرم کردن دست به این شکل است: زمانی که فرد مضطرب یا تحت فشار است، رگ‌های خونی انگشتانش تنگ و در نتیجه دست هایش سردتر می‌شود. به همین دلیل است که دست ها هنگام ترسیدن یا عصبی شدن سرد می‌شود. از طرف دیگر رگ‌های دست در زمان آرامش گشاد و در نتیجه دست ها گرم‌تر می‌شود. بااین توصیف با توجه به اندازه‌گیری دمای دست ها یا انگشت ها با دماسنج یا وسایل بیوفیدبک می‌توانید متوجه میزان استرس خودتان بشوید. بیوفیدبک حرارتی روش کاهش سطح برانگیختگی را به شما آموزش می‌دهد. بنابراین هر زمانی که دست هایتان سرد می‌شود یا دچار استرس می‌شوید، می‌توانید خودتان را با به‌کارگیری مهارت‌های گرم کردن دست آرام‌تر کنید.

برای اثربخشی بهتر ریلکسیشن چه باید کرد؟


برای اثربخشی بهتر ریلکسیشن چه باید کرد

برای این که تاثیر ریلکسیشن از طریق بیوفیدبک برای کاهش سردرد بیشتر شود، لازم است که در ابتدا هر بار به مدت ۲۵ دقیقه تمرین کنید. حالت ایده‌آل این است که روزانه دو بار تمرین کنید. باید آن‌قدر تمرین کنید که تن‌آرامی عمیق تبدیل به عادت شود و زمانی که به خودتان می‌گویید: "آرام باش"، بدن بداند که چه واکنشی باید نشان بدهد. هر چقدر که بیشتر تمرین کنید و روش‌های کوتاه‌تری را برای تن‌آرامی در جلسات درمان یاد بگیرید، زمان رسیدن به این حالت آرامش عمیق کمتر می‌شود. هدف این است که تن‌آرامی برایتان به مهارت قابل انتقالی تبدیل شود که بتوانید هر لحظه خواستید، از آن استفاده کنید. در ابتدا لازم است که تن‌آرامی را با توجه انجام دهید و باید بدن را تمرین بدهید تا مفهوم آرامش کامل را درک کند.

عوارض جانبی


ازآنجایی که بیوفیدبک عملاً تغییری را در بدن ایجاد نمی‌کند، روش درمانی ایمنی به شمار می‌آید که هیچ گونه عوارض جانبی به دنبال ندارد. بااین حال برای یک نوع بیوفیدبک، موسوم به الکتروانسفالوگرام (EEG)، عوارضی همچون سردرد، خستگی و سرگیجه در برخی بیماران گزارش شده است.

 

"کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است."


به این پست امتیاز دهید.