کیست بیکر یا رکبی (ورم پشت مفصل زانو): علت، علائم و درمان آن

کیست بیکر عارضه‌ای دردناک است که با ظاهر شدن ورم در پشت زانو شناخته می‌شود. این ورم زانو به علت تجمع مایع سینوویال (مفصلی) در درون کیسه‌ای کوچک به نام بورس ایجاد می‌گردد. اگر نام بورس برایتان آشنا نیست، بورس ساختار کیسه‌مانند کوچکی است که در همه بدن یافت می‌شود و مانند یک بالش در میان استخوان‌ها، تاندون‌ها و عضلات عمل می‌کند. زمانی که کیست بیکر یا ورم پشت زانو بروز یابد، مایع سینوویال (این مایع به ‌طور طبیعی در کپسولی سفت و محکم قرار دارد که آن کپسول، مفصل زانو را احاطه می‌کند) در بورس جمع و پشت زانو را برجسته می‌کند. به علت اینکه کیست بیکر دقیقاً در ناحیه پوپلیتئال (گودی که در پشت مفصل زانو واقع شده است) روی می‌دهد این عارضه کیست رکبی یا کیست حفره‌ی پشت زانو نیز نامیده می‌شود.

به علت اینکه عارضه‌ی ورم پشت مفصل زانو خود به‌ خود رفع می‌شود، همیشه نیاز به درمان جدی ندارد. جهت درمان کیست بیکر، متخصصین ما در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی، ابتدا عامل اصلی بروز مشکل را درمان می‌کنند و به‌وسیله یک سوزن کیست را خالی می‌کنند و آن ناحیه را ماساژ می‌دهند و سپس جهت کاهش التهاب، در آن محل کورتیزون تزریق می‌نمایند سپس آنها به بیمار توصیه می‌کنند که از انجام فعالیت‌هایی که ورم پشت مفصل زانو را بدتر می‌کنند خودداری کند. زمانی که کیست بیکر کاملاً از بین رفت بسیار مهم است که به فعالیت‌های خود ادامه دهید و ورزش نمایید بنابراین در هنگام مشاوره با متخصصین ما یک برنامه جامع ورزشی برای شما تدوین خواهد شد. جهت مشاوره و دریافت برنامه فیزیوتراپی مناسب خود یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

دلایل شایع بروز ورم پشت زانو


کیست بیکر عارضه‌ی شایعی است و تقریباً با هرگونه عاملی که موجب تورم مفصل زانو می‌شود ایجاد می‌گردد. بعضی از شایع‌ترین شایع بروز این عارضه عبارتند از:

  • پارگی جزئی منیسک زانو 
  • آرتروز زانو (که بیشتر در بزرگسالان شایع است)
  • آسیب‌دیدگی رباط صلیبی قدامی زانو 
  • آسیب‌دیدگی‌های ورزشی که زانو را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

علائم و نشانه‌ها


علائم کیست بیکر عبارتند از:

  • وجود تورم قابل ‌مشاهده یا بروز برجستگی در پشت زانو (که ممکن است دردناک یا بدون درد باشد)
  • زانودرد همیشگی و طولانی‌مدت
  • سفت شدن پشت زانو یا فقط حساس شدن پشت زانو نسبت به لمس
  • بروز درد در پشت زانو که با مرور زمان شدت می‌گیرد و منجر به تورم بیشتر در پشت زانو افزایش ناراحتی و بدتر شدن درد می‌گردد.

تشخیص


با احساس یک برجستگی کوچک در پشت زانو فوراً باید احتمال ابتلا به کیست رکبی به ذهن خطور کند. اندازه کیست ممکن است روز به روز تغییر کند. معمولاً این برجستگی زمانی که زانو صاف باشد بیشتر مشخص می‌شود و زمانی که زانو خم باشد ممکن است کاملاً ناپدید شود. سونوگرافی علاوه بر تائید تشخیص، می‌تواند محل دقیق و حجم آن را نیز تعیین کند. معمولاً این نوع کیست در نتیجه وجود مشکل در زانو ایجاد می‌گردد؛ بنابراین وجود کیست رکبی باید احتمال پارگی غضروف، آرتروز یا دیگر بیماری‌های داخل مفصلی را به پزشک اخطار دهد.

درمان


روش RICE

به علت اینکه این عارضه از نوع جراحات بافت نرم است بنابراین درمان مناسب جهت کاهش میزان التهاب و تورم، در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول شامل استراحت و یخ گذاری می‌باشد. در حالی ‌که این کارها به‌طور اولیه درد و التهاب پشت زانو را کاهش می‌دهند اما غالباً برای رفع کامل آسیب‌دیدگی کافی نیستند.

تخلیه کیست

چنانچه تورم قابل‌ مشاهده‌ای در پشت زانویتان وجود دارد پزشک تخلیه کیسه بورس ملتهب را توصیه می‌کند و جهت تخلیه مایع اضافه از یک سرنگ استفاده می‌کند.

تزریق کورتیزون

جهت کنترل التهاب و کاهش درد و تورم ناشی شده از التهاب بورس، ممکن است پزشک ابتدا یک شیوه درمانی سریع را پیشنهاد کند. تخلیه کیسه بورس می‌تواند ورم را کاهش دهد و داروهای ضدالتهاب یا تزریق‌های غیراستروئیدی درد و تورم را کاهش می‌دهند. با این‌ حال نمی‌توان برای مدتی طولانی از این روش استفاده کرد. این مسئله مخصوصاً درباره تزریق استروئید صدق می‌کند به این خاطر که داروها می‌توانند تاندون‌ها و رباط‌ها را از بین ببرند.

ماساژ درمانی

ماساژ درمانی می‌تواند به افراد در رفع وم پشت زانو کمک کند. با تمرکز بر روی علت اصلی بروز مشکل، ورم و ناراحتی ایجاد شده براثر کیست رکبی معمولاً کاهش می‌یابد. با انجام آزمایشات مقاومتی دستی جهت ارزیابی توانایی و قدرت شما، می‌توان به یافتن علت بروز بی‌ثباتی در زانو کمک کرد.

 نکته جالب ‌توجه این است که کیست رکبی در ناحیه‌ای ایجاد می‌شود که در بیشتر روش‌های ماساژ درمانی انجام درمان در آن ناحیه‌ها منع شده است. هر چند که از نظر متخصصین ما بسیار مهم است که از وارد کردن فشار مستقیم و عمیق بر روی کیست اجتناب شود اما با این ‌وجود این روش، تأثیر درمانی بسزایی دارد. متخصصان توصیه می‌کنند که این عارضه را باید در قسمتی بالاتر از محل کیست، عمدتاً بر روی عضلات زردپی و عضلات اداکتور (نزدیک کننده‌های ران) درمان کرد. ایجاد تعادل در ساختمان عضلانی که از مفصل زانو حفاظت می‌کند موجب خنثی شدن جراحات پاتولوژیکی (بیماری‌زا) یا عواملی که به ایجاد اختلال در زانو کمک می‌کنند می‌گردند.

طب سوزنی

طب سوزنی روشی مکمل و جایگزین جهت رفع ناراحتی ایجاد شده براثر ورم پشت زانو می‌باشد. طب سوزنی تکنیکی است که در آن سوزن‌های ظریفی در نقاط معینی از بدن قرار داده می‌شوند و معمولاً جهت اصلاح جریان انرژی در بدن، بر اساس اصول طب سنتی چین این سوزن‌ها به‌وسیله دست چرخانده می‌شوند.

ماساژ تخلیه لنف

تکنیک ماساژ تخلیه لنف در یک جلسه، جذب مایع اضافه سینوویال را تسهیل می‌کند و موجب سریع‌تر شدن روند بهبودی می‌گردد.

فیزیوتراپی

چنانچه جهت رفع مشکلتان، فیزیوتراپی تجویز گردد، شما با فیزیوتراپ ملاقات خواهید کرد که وی بر روی کاهش درد و تورم تمرکز خواهد نمود. ممکن است به ‌منظور کاهش التهاب درمان شامل استعمال یخ یا فشار درمانی باشد. همچنین ممکن است از شما خواسته شود که تمرینات مربوط به دامنه‌ی حرکتی را انجام دهید. این تمرینات علاوه بر افزایش دامنه حرکتی مفصل انعطاف‌پذیری را نیز افزایش می‌دهند. با بهتر شدن وضعیت، فیزیوتراپ روش‌های تقویت عضلات اطراف زانو را به شما توصیه می‌کند.

لیزر سرد

زمانی که از روش درمانی لیزر سرد برای رفع التهاب و جراحات استفاده شود بسیار مؤثر واقع می‌شود چرا که این روش بدن را به التیام یافتن تحریک می‌کند. با سرعت بخشیدن به روند درمان، کیسه بورس می‌تواند آب اضافه را آزاد کند.

تمرینات بهبود دامنه حرکتی

به ‌منظور افزایش دامنه‌ی حرکتی مفصل زانو و پا بدون احساس درد، ممکن است شما مجبور به انجام تمرینات انعطاف‌پذیری و دامنه‌ی حرکتی باشید. این تمرینات می‌توانند شامل حرکات کشش چهار سر ران، کشش همسترینگ (زردپی)، لغزش پاشنه پا، لغزش روی دیوار و آویزان کردن پا در حالت خوابیده بر روی شکم باشد. حرکات کشش عضله چهار سر ران موجب افزایش انعطاف‌پذیری در عضلات چهار سر ران می‌شود که در جلوی پا قرار دارند این در حالی است که حرکات کشش عضله زردپی، انعطاف‌پذیری عضلات پشت پا را افزایش می‌دهد. همچنین حرکات لغزش پاشنه پا دامنه حرکتی را افزایش می‌دهد. بنشینید و درحالی‌که پا را از زانو خم کرده‌اید پاشنه‌ی پا را به‌ آرامی بر روی زمین به سمت عقب و جلو بلغزانید این حرکت می‌تواند دامنه حرکتی را افزایش دهد. تمرین لغزیدن بر روی دیوار شبیه تمرین لغزش پاشنه پا می‌باشد با این تفاوت که بر روی زمین به پشت بخوابید و کف پا را بر روی دیوار به سمت بالا و پایین سر دهید. حرکت آویزان کردن پا در حالت خوابیده بر روی شکم شامل خوابیدن بر روی شکم و بالا بردن پای آسیب‌دیده می باشد با افزایش آهسته میزان آن، پا به حالت صاف درمی‌آید.

تمرینات تقویتی

عضلات چهار سر زانو حرکت زانو را کنترل می‌کنند. در خلال فیزیوتراپی ممکن است هدف درمان افزایش قدرت عضلات باشد. ممکن است ورزش‌هایی مانند اکستنشن (باز کردن زانو)، کشش عضله همسترینگ (زردپی) لانگ و اسکات تجویز شوند. تمرین اکستنشن زانو شامل دراز کردن پا با وجود مقاومت می‌باشد. کشش عضله همسترینگ شامل خم کردن زانو با وجود مقاومت می‌باشد. جهت انجام تمرین لانگ یکی از پاها را به ‌اندازه یک گام جلو ببرید، پای عقبی را صاف نگه‌دارید و با خم کردن زانوی پای جلو بدن را به سمت پایین بکشید، برای انجام تمرین اسکات بایستید و پا را به اندازه ی عرض لگن باز کنید کمر را مستقیم و صاف نگه دارید و عضله ی سرینی بزرگ را به سمت بیرون دهید. با خم کردن هر دو پا بدن را به سمت پایین بکشید. زانوهایتان نباید جلوتر از انگشتان پا باشند. ممکن است تمرینات تقویتی را با حرکات خفیف شروع کنید و سپس تعداد آنها را به یک تا ۳ ست ۱۰ تا ۱۵ تایی افزایش دهید.