روماتیسم مفصلی پا و مچ پا: علائم و درمان آن با فیزیوتراپی

روماتیسم مفصلی مچ پا و پا یک بیماری التهابی مزمن است که موجب تورم و درد مفاصل می‌شود. التهاب مفاصل ممکن است تا حدی شدید شود که ظاهر و عملکرد کلی پاها تحت تأثیر قرار بگیرد. این بیماری معمولاً در مفاصل کوچک‌تر دست و پا آغاز می‌شود و مفاصل دو طرف بدن نیز معمولاً به یک اندازه درگیر می‌شوند. بیش از ۹۰ درصد بیماران مبتلا به روماتیسم مفصلی دچار علائم این بیماری در مچ پا و مفاصل کوچک پا می‌شوند. هرچند هیچ درمان قطعی برای از بین بردن کامل بیماری روماتیسم وجود ندارد، اما با کمک بسیاری از روش‌های فیزیوتراپی می‌توان به بیماران کمک کرد که درد خود را کنترل کنند و زندگی فعال و سالمی داشته باشند.

متخصصین ما در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی برای تعیین میزان کارایی عملکردی بدن شما، معاینات فیزیکی کامل و دقیقی انجام می‌دهند. این اطلاعات پایه‌ای برای تدوین یک برنامه فیزیوتراپی، ضروری هستند. این برنامه می‌تواند شامل ورزش، استفاده از وسایل کمکی و سایر مدالیته‌های درمانی مانند آب‌درمانی، اولتراسوند، ماساژدرمانی، میکرو واس و تحریک مغناطیسی عملکردی (FMS) می‌شود. درمان علائم ناشی از روماتیسم مفصل‌های پا و مچ پا، به شدت این علائم و میزان آسیب وارد شده به مفصل و نهایتاً به اهداف و نیازهای خاص بیمار بستگی دارد. جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره با متخصصین ما  یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

علائم


شایع‌ترین علائم روماتیسم مفصلی پا و مچ پا، درد، ورم و خشکی مفاصل درگیر است. این علائم در هر دو پا به طور یکسان بروز می‌کنند و معمولاً مفاصل مشابهی رد دو طرف بدن با بیماری درگیر می‌شوند.  روماتیسم مفصلی پا و مچ پا در قسمت‌های مختلف پا رخ می‌دهد که هر یک دارای نشانه‌های مخصوص به خود است:

مچ پا

اولین علامتی که در بیماران مبتلا به روماتیسم مچ پا بروز می‌کند، مشکل در راه رفتن در سطوح شیب‌دار و بالا رفتن از پله است. به تدریج با پیشروی بیماری ممکن است راه رفتن در سطح صاف و بلند شدن از روی زمین نیز برای بیمار سخت و دردناک شود.

عقب پا

علائم روماتیسم در این ناحیه از پا، عبارت‌اند از دست دادن تعادل بدن و مشکل در حرکت کردن در سطوح ناهموار. با پیشرفت بیماری، استخوان‌ها از راستای صحیح خود خارج می‌شوند و موجب بروز بدفرمی‌های دیگری مانند صافی کف پا می‌شوند. درد پا بیش از همه در تاندونی حس می‌شود که در کف پا قرار دارد.

میانه‌ی پا

وقتی قسمت میانه‌ی پا درگیر روماتیسم می‌شود، رباط‌های این ناحیه ضعیف می‌شوند و قوس کف پا از بین می‌رود. از بین رفتن قوس کف پا موجب آسیب به غضروف‌های مفصلی در پا شده و قسمت پنجه‌ی پا نیز دچار بدفرمی می‌شود، تا جایی که این ناحیه دردناک می‌شود. با پیشرفت بیماری روماتیسم، قسمت میانه و پنجه‌ی پا بدفرم شده و ممکن است به سمت راست یا چپ منحرف شود. یک برآمدگی بزرگ در قسمت کف پا ایجاد می‌شود و پوشیدن کفش برای بیمار مشکل خواهد شد. درد شدید و مشکل در راه رفتن از نتایج این بدفرمی پا هستند.

پنجه‌ی پا

علائم روماتیسم پا در ناحیه پنجه‌ی  پا عبارت‌اند از بونیون، انگشت چنگال و درد در زیر پنجه‌ی  پا.

  • بونیون: بونیون به معنای رشد غیرعادی مفصل استخوان شست یا انگشت کوچک پا می‌باشد که موجب بروز یک برآمدگی بزرگ در این ناحیه شده و انگشت مورد نظر نیز از راستای طبیعی خود خارج می‌شود.
  • انگشت چنگالی: منظور از انگشت چنگالی تغییر حالت انگشتان کوچک پا (انگشت دوم تا پنجم) پا است که موجب می‌شود انگشتان خمیده شوند.

علل


روماتیسم پا یک بیماری خودایمنی است، بدین معنا که سیستم ایمنی خود بدن به بافت‌های بدن و استخوان‌ها حمله می‌کند. در روماتیسم مچ و پا، سیستم ایمنی بدن به غضروف مفصل‌های پا و همچنین بافت‌ها نرم، حمله کرده و موجب التهاب و تورم در کل این ناحیه می‌شود. روماتیسم موجب آسیب به مفصل‌ها و رباط‌ها می‌شود و آسیب دیدن و ضعیف شدن رباط‌ها نیز موجب بدشکلی‌های استخوانی مانند انگشت چکشی یا انگشت چنگالی می‌شود. نرم شدن استخوان‌های این ناحیه می‌تواند منجر به شکستگی‌های فشاری در این ناحیه شود و در نهایت استخوان مورد نظر از بین برود.

عوامل خطر


  • جنسیت: زنان تا سه برابر بیشتر از مردان به روماتیسم پا مبتلا می‌شوند.
  • سن: علائم بیماری معمولاً بعد از سن ۴۰ سالگی بروز می‌کنند.
  • ژنتیک: ممکن است عوامل ژنتیکی در ابتلا به بیماری نقش داشته باشند، چرا که برخی افراد به خاطر سوابق خانوادگی که دارند، بیش از دیگران مستعد داشتن این بیماری هستند.
  • عوامل شیمیایی و محیطی می‌تواند در افرادی که به طور ژنتیکی نیز مستعد ابتلا به روماتیسم پا و مچ پا هستند، منجر به بروز بیماری شود.

درمان روماتیسم پا


استراحت

برای تسکین درد پا و مچ پا ممکن است لازم باشد که به پاهای خود استراحت بدهید و یا فعالیت‌های خود را اصلاح و آنها را محدود کنید.

سرمادرمانی

قرار دادن کمپرس سرد اغلب به منظور فروکش کردن علائم حاد مانند درد شدید در زمان‌های حمله‌ی بیماری است. همچنین در زمان‌هایی که شخص فعالیتی انجام داده و بر اثر آن دچار التهاب و درد شده است، می‌تواند از کمپرس سرد استفاده کند و در این موارد اعمال گرما کار خوبی نیست.

گرمادرمانی

قرار دادن کمپرس سرد و گرم کردن پاها به منظور تسکین درد و رفع اسپاسم عضلانی و بهبود دامنه حرکتی انجام می‌شود. گرما موجب افزایش انعطاف‌پذیری عضلات و دیگر ساختارهای اطراف مفاصل می‌شود. کمپرس گرم به طور کلی در زمان‌هایی غیر از عود کردن علائم و حاد شدن بیماری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کفی طبی

کفی‌های طبی از موادی نرم و منعطف ساخته شده‌اند و درون کفش قرار می‌گیرند. این کفی‌ها ممکن است بتوانند مقداری از فشار وارد شده به پا را بکاهند و درد ناشی از حرکت استخوان‌ها و میخچه و پینه‌های پا را تسکین دهند. کفی طبی خصوصاً برای افراد مبتلا به روماتیسم در میانه و پنجه‌ی پا مفید است. برای داشتن کفی طبی سفارشی با یک متخصص بیماری‌های پا مشورت کنید تا یک کفی متناسب با شرایط و نیازهای شما تهیه کند.

استفاده از بریس و آتل

 استفاده از بریس‌های طبی (مانند مچ‌بند طبی) که توسط بند‌هایی به پا بسته می‌شود، از ساختارهای پشت پا و مچ پا پشتیبانی می‌کند و می‌تواند در تسکین درد در پشت ما مؤثر باشد. در برخی از موارد ممکن است نیاز به ساخت بریس‌های سفارشی ساخته شده از پلاستیک یا چرم باشد.

دارودرمانی 

اولین اقدام درمانی، تجویز داروهایی برای کنترل التهاب و درد در بدن است. (مانند داروهای مسکن، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، داروهای مهارکننده بیماری و داروهای ضدروماتیسم و تزریق گلوکورتیکاستروئید)

تزریق استروئید

تزریق مستقیم داروی گلوکورتیکاستروئید در مفصل درگیر، به کاهش التهاب کمک می‌کند. اما گلوکورتیکاسترئوید از روند پیشروی بیماری و آسیب به ساختار مفصلی، جلوگیری نمی‌کند.

فیزیوتراپی

هدف از انجام فیزیوتراپی در درمان روماتیسم مفصلی پا و مچ پا، ارزیابی و بهبود کارایی عملکردی شما به منظور داشتن زندگی شخصی، کاری و خانوادگی راحت است. در فیزیوتراپی به بیمار برنامه‌ی ورزشی مخصوص داده می‌شود و به منظور کنترل علائم فیزیکی، توصیه‌هایی به بیمار می‌شود و همچنین برای بهبود حرکت‌پذیری و عملکرد فیزیکی به بیمار آموزش داده می‌شود که  چگونه از وسایل کمکی استفاده کند.

تکنیک‌های مختلف مورد استفاده در فیزیوتراپی عبارت‌اند از:

تحریک الکتریکی (TENS)

الکتروتراپی بافت‌های اطراف مفاصل پا و مچ پا که دچار روماتیسم هستند، به منظور کاهش درد مفصلی انجام می‌شود. در اغلب موارد برای انجام الکتروتراپی از تکنیکی به نام تحریک الکتریکی عصب‌ها (TENS) استفاده می‌شود.

ماساژ پا

هدف از ماساژدرمانی پاها و مچ پا در بیماران مبتلا به روماتیسم مفصلی، شل کردن عضلات پا و اطراف مچ پا، کاهش درد، کاهش ورم و رفع اسپاسم و گرفتگی عضلات است. ماساژ دادن همچنین به حفظ حرکت پذیری مفاصل و جلوگیری از خشک شدن مفصل کمک می‌کند.

ورزش‌های مخصوص آرتروز مچ پا

  • چرخش دایره‌ای مچ پا: حرکت دادن دایره‌وار و چرخشی مچ پا به افزایش انعطاف‌پذیری مچ پا کمک می‌کند. این حرکت همچنین از خشک شدن مفصل مچ پا جلوگیری می‌کند.

  • گرفتن حوله با انگشتان پا: این تمرین می‌تواند به درمان روماتیسم مفصلی مچ پا کمک کند.

  • حرکت برعکس جمع کردن حوله: در این حالت دوباره حوله‌ی جمع شده را با پای خود به حالت صاف قبلی بازگردانید.

  • تمرینات ایزومتریک: برای ورزش دادن مچ پایتان که به روماتیسم مبتلا است، می‌توانید از حرکات ایزومتریک استفاده کنید. در این تمرینات حرکتی صورت نمی‌گیرد اما عضلات منقبض و درگیر می‌شوند.

  • خم کردن مچ پا به جلو

  • خم کردن مچ پا به سمت عقب