درمان صافی کف پا در کودکان و بزرگسالان با فیزیوتراپی

صافی کف پا در اصطلاح پزشکی به نام افتادگی قوس پا یا پِس‌پِلانوس (pes planus) شناخته می‌شود. همان‌طور که می‌دانید قسمت داخلی کف پا (درست در جلوی پاشنه‌ی پا) به طور طبیعی دارای قوس است اما در افراد مبتلا به صافی کف پا، این قوس وجود ندارد. ممکن است پای بیمار تنها زمانی صاف شود که شخص پای خود را روی زمین می‌گذارد و روی آن وزن می‌اندازد و زمانی که پای خود را بالا می‌برد، قوس کف پا بازمی‌گردد که در این صورت به این حالت صافی کف پای انعطاف‌پذیر گفته می‌شود. در صورتی کف پا چه در حالت ایستاده و چه در حالت‌های دیگر به طور مداوم صاف باشد، به آن صافی کف پای غیر منعطف (سخت) گفته می‌شود. صافی کف پای انعطاف پذیر نوعی دفرمیای پا است که موجب افتادگی جزئی یا کامل قوس کف پا می‌شود.  منظور از به کار بردن واژه‌ی انعطاف‌پذیر این است که قوس کف پا در هنگامی که وزن روی پا نیست، وجود دارد اما کف پا در هنگام وارد شدن فشار وزن صاف می‌شود. صافی کف پای انعطاف‌پذیر معمولاً در زمان کودکی آغاز می‌شود تا بزرگسالی ادامه پیدا کرده و حتی پیشرفت نیز می‌کند. با پیشرفت و وخیم شدن این مشکل ممکن است رباط‌ها و تاندون‌های پا بیش ‌از حد کشیده شوند و این کشیدگی منجر به التهاب شود و یا صافی کف پا به تدریج به نوع غیر منعطف (سخت) تبدیل شود.

متخصصین ما در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی علاوه بر تدوین برنامه‌ی درمانی و توانبخشی برای صافی کف پا تمرینات و حرکات کششی مخصوص اصلاح صافی کف پا را برای شما تجویز می‌کنند تا به انعطاف‌پذیری و عملکرد مناسب تاندون‌های پا کمک کنند. هدف از انجام ورزش‌های مخصوص فیزیوتراپی که در این کلینیک ارائه می‌شوند، تقویت عضلات و تاندون‌ها برای پشتیبانی بیشتر از قوس کف پا و اصلاح عدم تعادل بیومکانیکی در پا به منظور تسکین درد پای ناشی از صافی کف پا است. جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره با متخصصین ما یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

علل


داشتن صافی کف پای انعطاف‌پذیر در کودکان امری طبیعی است چرا که پای نوزادان از ابتدا قوس طبیعی ندارد و این قوس به تدریج شکل می‌گیرد. اما ممکن است شکل قوس کف پا تا سن ۷ یا ۱۰ سالگی کامل نشود. حتی ۱۵ تا ۲۵ درصد از افراد بزرگسال صافی کف پای انعطاف‌پذیر دارند و اغلب این افراد هرگز به علائم ناشی از صافی کف پا دچار نمی‌شوند.

 در بسیاری از افراد بزرگسالی که در کودکی به صافی کف پای انعطاف‌پذیر دچار بوده‌اند، مشکل افتادگی قوس کف پای آن‌ها امری ارثی بوده است که شل بودن کلی رباط‌های بدن آن‌ها مربوط می‌شود. این افراد معمولاً بدن بسیار انعطاف‌پذیری دارند و مفاصل کل بدن آن‌ها نیز بیش‌ از حد عادی حرکت‌پذیر است. صافی کف پا همچنین ممکن است در دوران بزرگسالی ایجاد شود. علل بروز صافی کف پا در بزرگسالی عبارتند از بیماری‌های مفصلی مانند روماتیسم و اختلالات عملکردی عصب‌ها (نوروپاتی).

عوامل زیادی هستند که می‌توانند در ابتلا به صافی کف پا نقش داشته باشند از جمله:

  • اختلالات ژنتیکی
  • کشیدگی یا پارگی تاندون‌ها
  • آسیب به تاندون تیبیال خلفی
  • شکستگی استخوان‌ها
  • دررفتگی استخوان‌ها
  • وارد شدن آسیب به عصب‌ها
  • روماتیسم مفصلی
  • سایر بیماری‌ها و مشکلات مرتبط

علاوه بر این، عوامل دیگری نیز هستند که ریسک بروز صافی کف پا را افزایش می‌دهند، برخی از این عوامل عبارتند از:

  • دیابت
  • بارداری
  • چاقی
  • بالا رفتن سن

علائم


برای برخی از افراد صافی کف پا هیچ علائم قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند اما در برخی دیگر، علائم زیر بروز می‌کند:

  • احساس درد در کف پا، مچ پا، پاشنه‌ی پا یا در قسمت خارجی پاها
  • احساس درد در راستای استخوان ساق پا
  • درد کمر، درد لگن یا درد زانو
  • چرخش مچ پاها به داخل

تشخیص


پزشک در ابتدا کفش‌هایتان را برای یافتن هر گونه نشانه‌ای از ساییدگیِ بیش ‌از اندازه بررسی می‌کند. الگوهای ساییدگی کف کفش‌ها اطلاعات با ارزشی را در مورد مشکلات راه رفتن و هر گونه عدم تعادل بیومکانیکی استخوان در اختیار پزشک می‌گذارد. همچنین پزشک از شما می‌خواهد که پابرهنه راه بروید تا علاوه بر ارزیابی قوس کف پایتان، وجود هرگونه چرخش خارجی در مچ پا یا نشانه‌های ضعف عملکرد مکانیکی مچ پایتان را بررسی کند.

پزشک انعطاف‌پذیری مچ پاها و دامنه حرکتی پا و همچنین وجود حساسیت به لمس یا هر گونه وضعیت غیرطبیعی در استخوان را بررسی می‌کند. بسته به نتایج این معاینه فیزیکی، ممکن است گرفتن عکس رادیولوژی توصیه شود.

درمان


گذاشتن یخ (کمپرس سرد)

اگر به خاطر صافی کف پا، پاهایتان درد می‌کند می‌توانید مقداری یخ را در حوله قرار داده و روی پایتان بگذارید. کمپرس سرد را روی ناحیه دردناک پا قرار دهید. با این کار می‌توانید تا حدودی درد کف پا را تسکین دهید.

درمان دارویی

برای دردهای خفیف تا متوسط می‌توانید استامینوفن یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند آسپرین یا ایبوبروفن مصرف کنید.

پوشیدن کفش مناسب

همیشه کفشی مناسب بپوشید که اندازه‌های آن برای شما مناسب بوده و به خوبی از پای شما حمایت می‌کند و از پوشیدن صندل انگشتی و کفش پاشنه‌بلند اجتناب کنید. در صورتی که پاهای شما به خاطر مشکل صافی کف پا درد دارند، از انجام ورزش‌ها و فعالیت‌های پرفشار خودداری کنید.

کفش و کفی طبی

شما می‌توانید درون کفش خود، کفی طبی قرار دهید تا راستای قرارگیری پاها را اصلاح کرده و تا حدودی از فشار بیش ‌از حدی که به کف پا وارد می‌شود بکاهید. قرار دادن کفی طبی به عملکرد بهتر پا و قرار دادن مچ پا زانوها و لگن، در راستای صحیح کمک می‌کند. این کار باعث می‌شود که به تدریج و رفته ‌رفته حالت پای شما تغییر کند و نحوه‌ی راه رفتن شما بهبود پیدا کند. بهترین فرد برای تجویز کفی مناسب برای شما متخصص متخصص طب فیزیکی و توانبخشی است.

ماساژدرمانی

ماساژ دادن موجب افزایش گردش خون در پاها شده و بدین ترتیب توانایی ترمیم و بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده را افزایش می‌دهد. در مورد صافی کف پا، مهمترین بخش از ماساژ درمانی، تمرکز بر روی عضلات مچ پا به پایین و همچنین عضلات ساق پا است. ماساژ دادن راهی مناسب برای افزایش جریان خون به روشی طبیعی است تا عضلات و بافت‌های مورد نظر تقویت شده و با سرعت بیشتری بهبودی پیدا کنند و در نتیجه، افتادگی قوس کف پا اصلاح شود. در صورتی که بیماری، مشکل یا عادت غلطی که موجب صافی کف پا شده است برطرف شود و همزمان، جریان خون در پاها افزایش پیدا کند، بدن شما به طور طبیعی روند بازیابی مجدد قوس کف پا را آغاز می‌کند. انجام دادن ماساژ همچنین به کاهش گرفتگی و تنش‌های عضلانی کمک می‌کند که این موضوع نیز بیش از پیش به تسریع روند بهبودی کمک می‌کند.

ورزش برای اصلاح صافی کف پا

اولین کاری که لازم است انجام دهید این است که پاهای خود را به اندازه کافی کشش دهید تا دامنه حرکتی کافی برای راه رفتن به شکل کارا و صحیح را داشته باشید. شما می‌توانید پای خود را به صورت دایره‌وار در جهت ساعتگرد و سپس در جهت پادساعتگرد حرکت دهید. شما باید ورزش‌های اصلاح صافی کف پا را به صورت کاملاً آرام و کنترل ‌شده انجام دهید. کشش دادن مرتب و منظم عضلات ساق پا و همسترینگ (پشت ران) نیز به شما کمک می‌کند.