درد در قسمت پایین کمر: علت و درمان آن با فیزیوتراپی

به‌طور معمول صدمه دیدن بافت‌های نرم، باعث ایجاد کمردرد می‌شود. این آسیب‌دیدگی‌ها می‌توانند شامل مواردی همچون آسیب‌دیدگی دیسک‌های بین مهره‌ای، تحت‌ فشار قرار گرفتن ریشه‌های عصبی و حرکت نامناسب مفاصل نخاعی شود. گاهی اوقات کمردرد می‌تواند ناشی از تورم یا پارگی دیسک‌های بین مهره‌ای باشد. اگر دیسک متورم یا پاره شده، بر روی عصب سیاتیک فشار وارد کند، ممکن است درد از ناحیه لگن به سمت پاها انتشار یابد. این حالت بیماری سیاتیک  نامیده می‌شود.

درد پایین کمر می‌تواند دلایل زمینه‌ای مختلفی داشته باشد، بنابراین تشخیص علت اصلی درد رکن اصلی در طرح‌ریزی یک برنامه درمانی مناسب برای فرد می‌باشد. متخصصین ما در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی بر اساس تشخیص محل دقیق درد و علت ایجاد آن، یک برنامه فیزیوتراپی خاص برای هر بیمار طراحی کرده و تا پایان درمان، بیمار را همراهی و راهنمایی می‌کنند. جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه روش‌های فیزیوتراپی مناسب درد پایین کمر، مشاوره با متخصصین ما یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

علل درد پایین کمر


کشیدگی عضلات و رگ به رگ شدن رباط‌ها

کشیدگی و رگ به رگ شدن ناحیه کمر ممکن است به صورت ناگهانی رخ‌داده و یا در طول زمان براثر انجام حرکات تکراری به‌تدریج ایجاد ‌شود. کشیدگی زمانی اتفاق می‌افتد که یک عضله بیش‌ازحد تحت کشش قرارگرفته و دچار پارگی یا آسیب می‌شود. رگ به رگ شدن زمانی اتفاق می‌افتد که رباط‌ها تحت کشش قرار می‌گیرند و دچار آسیب‌دیدگی می‌شوند.

فتق دیسک کمر

ممکن است در اثر آسیب‌دیدگی لایه محکم بیرونی دیسک کمر، مرکز ژله مانند دیسک بر دیواره آن فشار وارد کرده و اعصاب مجاور دیسک را تحریک نماید. دیواره دیسک در معرض فیبرهای عصبی قرار دارد، آسیب‌دیدگی دیواره دیسک می‌تواند منجر به فتق دیسک کمر شده  و در ناحیه کمردرد شدیدی ایجاد نماید.

بیماری‌های تحلیل برنده دیسک کمر

باگذشت زمان، میزان آب دیسک‌های بین مهره‌ای کاهش میابد و آن‌ها دچار فرسودگی می‌شوند. همان‌طور که میزان آب دیسک کاهش می‌یابد، دیگر همانند قبل نمی‌تواند در مقابل فشارهای وارد مقاومت کند، درنتیجه نیروی وارده بر دیسک را به دیواره خود منتقل می‌کند، این امر می‌تواند باعث پارگی دیسک و درد شدید شود و یا ممکن است دیسک را ضعیف کرده و منجر به فتق دیسک شود که در پی آن کمردرد ایجاد می‌شود.

آسب دیدگی مفصل خاجی - خاصره‌ای یا ساکروالیاک

مفصل ساکروالیایک، بخش انتهایی ستون فقرات را به لگن متصل می‌کند. اگر مفصل ساکروالیایک ملتهب (ساکروایلئیت) شود یا اگر دامنه حرکتی آن بیش‌ازحد زیاد یا محدود شود، ممکن است دردناک گردد.

تنگی کانال نخاعی

تنگ شدن کانال نخاعی می‌تواند باعث ایجاد کمردرد شود، در این حالت کانالی که ریشه‌های عصبی ستون فقرات از آن عبور می‌کند، باریک‌تر شده و به اعصاب فشار وارد می‌کند.

آرتروز ستون فقرات (استئوآرتریت)

آرتروز ستون فقرات در اثر افزایش سن، فرسودگی دیسک‌ها و مفاصل بین مهره‌ای پشتی، ایجاد می‌شود. آرتروز ستون فقرات می‌تواند موجب: کمردرد، التهاب، بی‌ثباتی و تنگی کانال نخاعی شود.

تغییر شکل

انحنای ستون فقرات می‌تواند شامل اسکولیوز یا کفیوز باشد. اگر ناهنجاری و تغییر شکل ستون فقرات موجب دیسک کمر، آسیب‌دیدگی مفاصل بین مهره‌ای، آسیب‌دیدگی مفصل خاجی- خاصره‌ای یا تنگی کانال نخاعی شود، ممکن است باعث ایجاد کمردرد گردد.

تروما یا ضربه

شکستگی‌های حاد یا دررفتگی ستون فقرات می‌تواند منجر به درد شود. کمردردی که پس از یک ضربه، مانند تصادف یا سقوط از ارتفاع ایجاد شود، باید ازنظر پزشکی مورد ارزیابی قرار بگیرد.

شکستگی‌های فشاری

شکستگی در بخش استوانه‌ای مهره‌ها، جایی که حفره ستون فقرات شکل می‌گیرد، می‌تواند موجب درد ناگهانی شود. این نوع شکستگی بیشتر در اثر ضعیف شد استخوان‌ها مانند پوکی استخوان ایجاد می‌شود، بنابراین در افراد مسن شایع‌تر است.

علائم درد در پایین کمر


کمردرد معمولاً با ترکیبی از علائم زیر خود را نشان می‌دهد:

  • احساس درد مبهم، تیر کشیدن.
  • درد منتشرشونده در باسن و پاها
  • دردی که پس از نشستن طولانی‌مدت بدتر می‌شود.
  • دردی پس از تغییر موقعیت شخص بهتر می‌شود.
  • دردی که پس از بيدار شدن بدتر شده و پس از مقداری حرکت بهتر می‌شود.

بسته به علت کمردرد، شروع علائم می‌تواند به‌طور گسترده‌ای متفاوت باشد. ممکن است کمردرد به صورت اشکال زیر ظاهر گردد:

  • درد که به‌آرامی در طول زمان شدتش زیاد می‌شود. دردی که در اثر حرکات تکراری یا وضعیتی که بر ستون فقرات فشار وارد می‌کند، ایجاد می‌شود.
  • دردی که می‌آید و رفع می‌شود، اما در طول زمان بدتر می‌شود. کمردردی که در اثر بیماری‌های تحلیل برنده دیسک ایجاد می‌شود.
  • درد ناگهانی پس از آسیب‌دیدگی.
  • دردی که با تأخیر، پس از آسیب‌دیدگی‌ها ایجاد می‌شود، این درد در اثر روند طبیعی التیام عضلات ایجاد می‌گردد.

تشخیص


یک معاینه فیزیکی کامل از بیمار انجام می‌شود تا به کمک آن دلایل احتمالی کمردرد مشخص شود، این معاینه ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • معاینه با دست
  • معاینه وضعیت عصب‌ها
  • آزمایش دامنه حرکتی مفاصل
  • آزمون رفلکس یا ارزیابی انعکاس بیمار
  • آزمایش بالا آوردن پا

گاهی اوقات برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد علت درد پایین کمر، آزمایش‌های تصویری لازم می‌شود.

  • اشعه ایکس
  • سی‌تی‌اسکن / میلوگرام
  • MRI

درمان درد پایین کمر


استراحت کوتاه

بسیاری از کمردردها با پرهیز از انجام فعالیت‌های شدید بهبود می‌یابند. استراحت بیش از چند روز توصیه نمی‌شود، زیرا غیرفعال بودن بیش‌ازحد می‌تواند درمان را دشوارتر کند.

اصلاح فعالیت‌ها

فعال بودن اما جلوگیری و یا به حداقل رساندن فعالیت‌های شدید و همچنین پرهیز از موقعیت‌هایی که درد قسمت پایین کمر را تشدید می‌کند، می‌تواند اسپاسم (گرفتگی) عضلات پشت را کاهش داده و شرایط را برای بهبودی بیمار تسهیل نماید.

گرما / سرما درمانی

گرما می‌تواند تنش عضلات را کاهش داده و جریان خون عضلات را بهبود بخشد. افزایش جریان خون، انتقال مواد مغذی و اکسیژن را - که برای بهبودی و التیام عضلات ضروری هستند- افزایش می‌دهد. اگر کمردرد به علت التهاب ایجاد شده باشد، استفاده از کیسه یخ می‌تواند تورم را کاهش دهد.

داروها

آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن داروهای ضدالتهابی هستند که درد کمر، ناشی از تورم اعصاب و ماهیچه‌های اطراف آن را کاهش می‌دهند. استامینوفن در ارسال پیام درد به مغز تداخل ایجاد می‌کند.

فیزیوتراپی و کمربندهای(بریس) طبی

برخی از بیماران به کمک استفاده از کمربندهای طبی حس راحت‌تری داشته و دردشان کاهش می‌یابد. استفاده از کمربندهای طبی غیر انعطاف‌پذیر به همراه یک برنامه تمرینی فیزیوتراپی، می‌تواند سرعت بهبودی بیمار را افزایش داده و درد کمر را کاهش دهد.

درمان دستی (کایروپراکتیک)

کایروپراکتیک به‌منظور بهبود تحرک، کاهش خشکی، سفتی، ناراحتی یا درد بیمار در ناحیه ستون فقرات انجام می‌شود. در درمان دستی بر ستون فقرات به کمک دست با شدت و سرعت‌ متفاوتی نیرو اعمال می‌شود، بر طبق گزارش‌ها، درمان دستی می‌تواند در کاهش درد برخی افراد مؤثر باشد.

ماساژ درمانی

ماساژ درمانی در ناحیه ستون فقرات، می‌تواند اسپاسم و گرفتگی عضلات را کاهش دهد، درنتیجه می‌تواند به کاهش درد بیمار کمک کند. همچنین ماساژ دادن ناحیه ستون فقرات، جریان خون را افزایش می‌دهد که این امر باعث افزایش سرعت بهبودی و افزایش اکسیژن‌رسانی و انتقال مواد مغذی به ناحیه آسیب‌دیده می‌شود.

درمان به کمک لیزر سرد

درمان به کمک لیزر سرد در ترمیم سلول‌ها مؤثر است. هنگامی که کمر صدمه می‌بیند، سلول‌های آن ناحیه دچار آسیب‌دیدگی می‌شوند و به‌طورمعمول عملکردشان ضعیف می‌شود. انرژی لیزر می‌تواند به عمق بافت‌ها نفوذ کرده و باعث افزایش جریان خون و سرعت بهبودی شود.

تحریک الکتریکی عصب‌ها (TENS)

تحریک الکتریکی اعصاب (TENS) یک روش درمانی است که در آن از جریان الکتریکی با ولتاژ پایین استفاده می‌شود. این جریان الکتریکی امواجی را در طول فیبرهایی عصبی ایجاد می‌کند که باعث تحریک عصب‌ها و کاهش کمردرد می‌شود. تحریک عصب‌ها باعث مسدود شدن انتقال پیام درد به مغز می‌شود، همچنین این امر می‌تواند ترشح مسکن طبیعی بدن یعنی اندورفین را افزایش دهد.

اولتراسوند

 برای کاهش درد ناحیه کمر می‌توان از امواج اولتراسوند کمک گرفت، امواج اولتراسوند می‌توانند برای گرم کردن ، افزایش جریان خون و افزایش انتقال مواد مغذی به ناحیه آسیب‌دیده مؤثر باشد.

میکروواس تراپی (Micro-Vas)

میکرو واس (Micro-Vas) یکی از روش‌های جدید و مؤثر درمان درد پایین کمر است که با ارسال امواج الکترومغناطیسی به ناحیه پایین کمر و تحریک مویرگ زایی و افزایش جریان خون و درنتیجه اکسیژن‌رسانی به بافت‌های اطراف ناحیه پایین کمر، منجر به تحریک و ترمیم بافت آسیب‌دیده و کاهش درد می‌شود.

درمان بیوفیدبک

مدیتیشن و درمان به کمک بیوفیدبک می‌تواند در کاهش ادراک درد توسط مغز مؤثر باشد، همچنین این روش می‌تواند افسردگی، اضطراب و مشکلات ناشی از وجود دردهای مزمن را کاهش دهد.

طب سوزنی

 بر اساس طب سنتی چین، طب سوزنی نقاط خاصی را در بدن تحریک می‌کند که تصور می‌شود باعث اصلاح جریان انرژی "چی"(qi) یا همان نیروی حیات می‌شود. اعتقاد بر این است که جریان مناسب "چی" باعث کاهش درد و ناراحتی‌های بدن می‌شود. نشان داده شده است که در برخی افراد طب سوزنی می‌تواند باعث کاهش درد گردد.

درمان با تمرینات ورزشی و فیزیکی

معمولاً فیزیوتراپی بخشی از برنامه درمانی کمردرد محسوب می‌شود. برخی از تمرینات استفاده‌شده برای اصلاح ستون فقرات شامل موارد زیر است: