تنگی کانال نخاع علت ها و درمان آن با فیزیوتراپی و ورزش

استنوسیس به معنی باریک شدن غیرطبیعی زمانی که با لغت نخاعی ترکیب شود نام عارضه‌ای است که در طی آن کانال استخوانی که نخاع و اعصاب مربوطه از درون آن عبور می‌کنند، تنگ‌تر از حالت طبیعی می‌شود. برخی از افراد به شکل مادرزادی به این عارضه مبتلا هستند ولی اکثر افراد به نوع اکتسابی و تخریبی تنگی کانال نخاعی مبتلا می‌شوند. تنگ شدن این کانال بر روی برخی از افراد هیچ تأثیری ندارد ولی برخی از افراد با افزایش سن درنهایت به علائم این عارضه که شامل درد منتشر شونده، ضعف و بی‌حسی در اثر فشار آمدن بر روی اعصاب نخاعی مبتلا می‌شوند. بااینکه کانال نخاعی ممکن است در نواحی مختلفی دچار تنگی شود، علائم این عارضه در موارد مختلف معمولاً یکسان هستند. به همین دلیل متخصصین معمولاً آزمایشاتی را برای تشخیص علت و محل تنگی کانال انجام می‌دهند.

تنگی کانال نخاعی با روش‌های فیزیوتراپی قابل‌ درمان است. متخصصین ما در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته‌ی دکتر سعادتی از روش‌های درمانی فیزیوتراپی مثل ماساژ درمانی، درمان‌های دستی و کایروپراکتیک، اوستئوپاتی و ورزش‌های مخصوص به‌منظور کاهش درد ناشی از تنگی کانال نخاعی، بهبود عملکرد و تقویت عضلات استفاده می‌کنند. متخصصین ما با شما کار می‌کنند تا یک برنامه‌ی درمانی مناسب با  وضعیت خاص شما طراحی کنند. جهت مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر در زمینه‌ی درمان‌های فیزیوتراپی ارائه شده برای تنگی کانال نخاعی در کلینیک ما یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ تلفن‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

علت تنگی کانال نخاعی


  • تنگی کانال نخاعی مادرزادی: در برخی از موارد افراد با یک کانال نخاعی تنگ متولد می‌شوند و ممکن است در سنین پایین‌تری دچار مشکلات شوند.
  • تنگی کانال نخاعی اکتسابی: تنگی کانال نخاعی معمولاً به دلیل تغییرات تخریبی پیش‌رونده در نخاع ایجاد شده و ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:
    • رشد بیش‌ازحد استخوان (خارهای استخوانی) در اثر استئوآرتریت که ممکن است بر روی بدنه‌ی مهره‌ها یا مفاصل فاست ایجاد شوند.
    • ضخیم یا کلسیفیه شدن یک یا چند تاندون در کمر
    • بیرون‌زدگی یا فتق دیسک: تنگی کانال نخاعی ممکن است در اثر فتق یا بیرون‌زدگی دیسک‌های بین مهره‌ای ایجاد شود.

عارضه‌هایی که می‌توانند باعث ایجاد تنگی کانال نخاعی شوند عبارت‌اند از:

  • تخریب بافت‌ها در اثر کهولت سن: با افزایش سن، رباط‌های بدن ضخیم‌تر شده و خارهای استخوانی بر روی استخوان‌ها ایجاد می‌شوند. این ضایعه‌ها می‌توانند به داخل کانال نخاعی وارد شوند. دیسک‌های بین مهره‌ای ممکن است تخریب شده، نازک شوند و توانایی ضربه‌گیری خود را از دست بدهند. همچنین، مفاصل فاست ممکن است از بین بروند. هر یک از این عارضه‌ها می‌توانند باعث تنگ شدن کانال نخاعی شوند.
  • استئوآرتریت یک عارضه‌ی تخریبی است که در طی آن غضروف درون مفاصل از بین می‌رود.
  • آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) یک پاسخ ایمنی است که در طی آن بدن به مفاصل حمله کرده و باعث التهاب، از بین رفتن غضروف‌ها و تنگ شدن کانال نخاعی می‌گردد.
  • اسپوندیلولیستزی التهابی یا ناپایداری ستون فقرات می‌تواند باعث سر خوردن مهره‌ها بر روی یکدیگر و درنتیجه تنگ شدن کانال نخاعی شود.
  • ضربه و آسیب: کانال نخاعی ممکن است در اثر آسیب تنگ شود. برای مثال دررفتگی ستون فقرات و یا شکستگی استخوان‌ها می‌توانند باعث تنگ شدن کانال شوند.
  • تومورهای ستون فقرات در بافت‌های نرم می‌توانند منجر به التهاب شده و یا خود به درون کانال نفوذ کنند.
  • بیماری پاژه
  • عمل‌های جراحی قبلی

چه کسانی به تنگی کانال نخاعی مبتلا می‌شوند؟


خطر ایجاد تنگی کانال نخاعی در افراد زیر افزایش پیدا می‌کند:

  • افرادی که با کانال نخاعی تنگ متولد شده‌اند
  • خانم‌ها
  • افرادی که ۵۰ سال و یا بیشتر سن دارند
  • افرادی که قبلاً دچار آسیب‌های ستون فقرات شده و یا بر روی آن عمل جراحی انجام داده‌اند

علائم و نشانه‌ها


عارضه‌ی تنگی کانال نخاعی، علائم بالقوه‌ی متعددی دارد و علائمی که در یک فرد بروز می‌کنند به شدت و محل تنگ شدن کانال نخاعی بستگی دارند.

علائم شایع تنگی کانال نخاعی

به‌طورکلی، علائم عارضه‌ی تنگی کانال نخاعی به شکل زیر تعریف می‌شوند:

  • پیشرفت تدریجی و آرام و یا شروع تدریجی
  • درد متناوب و غیر ممتد
  • این عارضه به هنگام انجام فعالیت‌های خاص (مانند راه رفتن در مورد تنگی کانال در ناحیه‌ی کمر و یا بالا نگه داشتن سر به هنگام دوچرخه‌سواری)، قرار گرفتن در موقعیت‌های خاص (مانند صاف ایستادن در مورد تنگی کانال در ناحیه‌ی کمر) ایجاد می‌شود.
  • احساس راحتی به هنگام استراحت کردن (به‌صورت نشسته یا خوابیده) و یا خم کردن بدن رو به جلو.
  • پادرد (سیاتیک)
  • خارش، ضعف یا بی‌حسی که از ناحیه‌ی کمر به باسن و پاها منتشر می‌شود.

انوع تنگی کانال نخاعی


تنگی کانال نخاعی ممکن است در ناحیه‌ی کمر و یا گردن ایجاد شود.

تنگی کانال نخاعی در ناحیه‌ی کمر

در تنگی کانال نخاعی، ریشه‌های عصبی نخاع در ناحیه‌ی کمر تحت فشار قرار گرفته و این می‌تواند علائم سیاتیک – خارش، ضعف یا بی‌حسی که از ناحیه‌ی کمر به سمت باسن و پاها منتشر می‌شود را ایجاد کند، به‌خصوص زمانی که فرد درحال انجام فعالیت فیزیکی است. بااینکه تنگی کانال نخاعی در کمر بیشتر در ناحیه‌ی بین مهره‌های L3 و L4 و مهره‌های L4 و L5 ایجاد می‌شود، می‌تواند هر نقطه‌ی دیگری از ستون فقرات را نیز درگیر کند. این روند تخریبی درنهایت باعث آسیب دیدن اکثر مهره‌های کمر خواهد شد.

تنگی کانال نخاعی گردن

تنگی کانال نخاعی ممکن است در ناحیه‌ی گردن ایجاد شده و باعث بروز درد در این ناحیه شود. این عارضه باعث می‌شود تا نخاع و اعصاب آن تحت فشار قرار بگیرند. متأسفانه وارد شدن فشار بر روی نخاع ممکن است باعث بروز مشکلات مهمی چون ضعف شدید و یا حتی فلج شود.

تنگی کانال نخاعی در ناحیه‌ی سینه

تنگی کانال نخاعی ممکن است در ناحیه‌ی سینه نیز ایجاد شود ولی این نوع از عارضه شیوع کمتری دارد. سینه، بخش میانی رو به بالای نخاع را در برگرفته و مهره‌های این ناحیه عموماً به استخوان‌های قفسه‌ی سینه متصل هستند. این بخش از ستون فقرات قدرتمند و باثبات بوده و حرکات کمی در آن دیده می‌شوند. به همین دلیل، عارضه‌های مخرب مثل تنگی کانال نخاعی در این ناحیه کمتر دیده می‌شوند.

تشخیص


تنگی کانال نخاعی تنها یکی از عارضه‌هایی است که باعث کمردرد می‌شوند. عارضه‌های متعدد دیگری ازجمله اسکولیوز و اسپوندیلوز وجود دارند. وجود این عارضه‌ها می‌توانند کار تشخیص را سخت‌تر کنند البته عارضه‌هایی که بخش تحتانی کمر و پاها را درگیر می‌کنند، اکثراً در اثر تنگی کانال نخاعی ایجاد می‌شوند. برای تأیید وجود این عارضه، اسکن MRI و سی تی اسکن معمولاً انجام می‌شوند.

درمان


در موارد متوسط تا شدید تنگی کانال نخاعی که در آن خارهای استخوانی و ضخیم شدن رباط‌ها دیده می‌شوند، انجام روش درمانی آزادسازی نخاع توصیه نمی‌شود. از طرف دیگر، درصورتی‌که تنگ شدن کانال نخاعی صرفاً به دلیل بیرون‌زدگی و یا فتق دیسک‌های بین مهره‌ای باشد، انجام روش آزادسازی بدون جراحی نخاع می‌تواند بسیار مؤثر باشد. تنگی کانال نخاعی با روش‌های زیر قابل‌درمان است:

اصلاح فعالیت‌ها

معمولاً به بیماران توصیه می‌شود تا از انجام فعالیت‌هایی که باعث تشدید علائم تنگی کانال نخاعی در آن‌ها می‌شود پرهیز کنند. برای تنگی کانال نخاعی در ناحیه‌ی کمر، بیماران معمولاً به هنگام خم شدن رو به جلو احساس راحتی بیشتری می‌کنند. برای مثال، اصلاحات صورت گرفته می‌توانند شامل راه رفتن به حالت خم شده رو به جلو و یا راه رفتن با استفاده از واکر یا گرفتن چرخ دستی به‌جای راه رفتن با کمر صاف باشد. می‌توان به‌جای راه رفتن به‌منظور ورزش نیز از دوچرخه‌ی ثابت (خم شدن بر روی دسته‌های آن) استفاده کرد. همچنین می‌توان به‌جای استفاده از صندلی‌های معمولی، از صندلی‌های تاشو استفاده کرد.

دارودرمانی

داروهای ضدالتهاب (مانند آسپرین و ایبوپروفن) می‌توانند در از بین بردن علائم عارضه‌ی تنگی کانال نخاعی مؤثر باشند. برخی از پزشکان نیز شل کننده‌های عضلانی و داروهای بی‌حس‌کننده‌ی عصبی مانند گاباپنتین را تجویز می‌کنند. در برخی از موارد، داروهای ضدافسردگی نیز می‌توانند باعث تسکین درد شوند.

تزریقات اپیدورال 

تزریق کورتیزون به فضای خارج از سخت‌شامه (فضای اپیدورال) می‌تواند به‌طور موقت باعث تسکین علائم عارضه‌ی تنگی کانال نخاعی شود.

فیزیوتراپی

از فیزیوتراپی به‌منظور تقویت عضلات و افزایش استقامت و همچنین حفظ تحرک پذیری آن‌ها استفاده می‌شود. بسیاری از افراد عقیده دارند که ورزش‌های هوازی در این مورد بسیار مفیدند. فیزیوتراپی برای درمان تنگی کانال نخاعی برای تسکین درد، بهبود عملکرد و تقویت عضلات استفاده می‌شود. معمولاً یک برنامه‌ی درمانی فیزیوتراپی شامل موارد زیر می‌باشد:

  • تمرینات کششی و دیگر ورزش‌ها که به‌منظور برداشتن فشار از روی مفاصل و تقویت عضلات طراحی شده‌اند.
  • توصیه‌هایی در مورد اصلاح حالت بدن برای بهبود آن.
  • استئوپاتی، روش‌های درمانی کایروپراکتیک، ماساژ درمانی و دیگر روش‌های درمان دستی به‌منظور بازیابی و تقویت تحرک پذیری.
  • طب سوزنی
  • گرما درمانی به‌منظور تقویت گردش خون در عضلات کمر
  • تمرینات دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی می‌توانند برای برخی از افراد بسیار مفید باشند.
  • شنا و دیگر ورزش‌های آبی می‌توانند به شما کمک کنند تا بدون وارد شدن هیچ فشاری به ستون فقرات، وزن مناسبی پیدا کنید.

ورزش‌ها

یک برنامه‌ی ورزشی مناسب بخشی از تقریباً همه‌ی برنامه‌های درمانی تنگی کانال نخاعی است. بااینکه ورزش‌های انجام شده نمی‌توانند تنگی کانال نخاعی را به‌طور کامل درمان کنند، مهم است که بیماران فعال باقی بمانند چراکه عدم فعالیت می‌تواند ناتوانی‌های آن‌ها را بیشتر کند.