انواع سردرد (شدید، مداوم و مکرر): علت، علائم و درمان آن با فیزیوتراپی

سردرد عبارت است از دردهای ناخوشایندی در ناحیه سر که می‌تواند باعث ناراحتی و آزردگی شدیدی برای فرد شود. شدت سردردها از خفیف تا شدید متغیر است و معمولاً در هر دو طرف سر اتفاق می‌افتد. برخی از نواحی خاصی که سردرد در آنها احساس می‌شود شامل پیشانی، شقیقه‌ها و پشت سر (سر درد گردنی) می‌باشد. سردرد در موارد مختلف می‌تواند از ۳۰ دقیقه تا یک هفته ادامه داشته باشد. سر درد تنشی شایع‌ترین نوع سردرد است. عوامل تحریک کننده این نوع سردرد شامل استرس، فشار عضلانی و اضطراب می‌باشد. سردردها به طور کلی عارضه بسیار شایعی به شمار می‌روند و اغلب افراد در مقطعی از عمر خود حتماً این درد را تجربه کرده‌اند. اغلب سردردها نیز به خودی خود (بعد از یک زمان کوتاه) و یا به کمک داروهای مسکن خفیف برطرف می‌شوند. اما در موارد سردرد شدید یا مداوم یا علت سردرد در خواب ، فیزیوتراپی، درمان دستی و بیوفیدبک برای درمان علت سردرد مفید خواهد بود.

درمان‌های کایروپراکتیک، استئوپاتی و درمان‌های دستی که توسط متخصصین ما در کلینیک فیزیوتراپی پیشرفته دکتر سعادتی انجام می‌شود، به درمان عامل به وجود آورنده اغلب سردردها کمک خواهد کرد. ستون فقرات شما وظیفه محافظت از سیستم عصبی مرکزی شما که از مغز شروع می‌شود و تا انتهای نخاع امتداد پیدا می‌کند، را بر عهده دارد. هنگامی که مهره‌های گردن شما نتوانند به درستی حرکت کنند، فشار بیش از حدی بر روی اعصابی که در آن ناحیه قرار دارند وارد می‌شود. همین فشار غیر طبیعی می‌تواند عامل ایجاد سردرد باشد. برای رفع این مشکل (که اصطلاحاً به آن نیمه‌‌دررفتگی گفته می‌شود) متخصصین ما با  داشتن مهارت و تجربه فراوان، مهره‌های آسیب‌دیده گردن را تصحیح می‌کنند. از آنجایی که اغلب سردردها به علت همین نیمه‌دررفتگی‌ها ایجاد شده‌اند، رفع مشکل مهره‌ها باعث می‌شود که سردردها نیز خیلی زود برطرف شود. جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه درمان‌های فیزیوتراپی مناسب برای درمان سردرد یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۶۸ و ۰۲۱۸۸۴۹۲۵۰۴ تماس حاصل فرمایید.

انواع سردردها و علت آن


سردرد اولیه

سر درد تنشی

به سردردهای فشار مانندی که در دو هر دو طرف سر احساس می‌شود، درد آن از حدود ۳۰ دقیقه تا ۷ روز ادامه پیدا می‌کند و در اثر فشار بر چشم‌ها، وضعیت نامناسب بدن، استرس و شرایط آب و هوایی تحریک می‌شود، سردرد تنشی گفته می‌شود. در فاصله زمانی بین دو دوره سردرد متوالی، درد به طور کامل رفع می‌شود.

سردرد میگرنی (با و بدون حمله)

به سردردهای ضربان‌دار که در یک یا هر دو طرف سر احساس می‌شود، درد آن از ۴ تا ۷۲ ساعت ادامه پیدا می‌کند، بین دو حمله متوالی میگرن، درد آن به طور کامل برطرف می‌شود و با حالت تهوع و حساسیت به نور همراه است، سردرد میگرنی گفته می‌شود. عوامل تحریک کننده میگرن شامل عوامل فیزیولوژیکی، غذاها، عادت ماهیانه و عوامل محیطی می‌باشد.

سردرد خوشه‌‌ای

به سردردهای شدیدی که در یک طرف سر احساس می‌شود، از ۱۵ دقیقه تا ۳ ساعت ادامه پیدا می‌کند، شما را وادار به حرکت به اطرافتان می‌کند، یک یا چند بار در طول روز اتفاق می‌افتد، هر دوره آن چند روز یا چند ماه طول می‌کشد و سپس به مدت نامعلومی درد آن به طور کامل برطرف می‌شود، سردرد خوشه‌ای گفته می‌شود.

سردرد ثانویه

سردردهای ثانویه به سردردهایی گفته می‌شود که از یک بیماری یا عارضه عصبی دیگر ناشی می‌شوند و انواع مختلف آن عبارتند از:

سردرد گردنی

سر درد گردنی که در اصطلاح پزشکی به آن سر درد سرویکوژنیک گفته می‌شود، یکی از انواع سردردهای ثانویه است. به عبارت دیگر، این سردرد به علت مشکل یکی از مفاصل گردن به وجود می‌آید. حساسیت در ناحیه بالای گردن و در قاعده جمجمه و نیز خشکی گردن یا کاهش خفیف دامنه حرکت آن، از دیگر علائم سردردهای گردنی است.

سر درد سینوسی

سردردهایی که با درد عمیق و مداوم در استخوان گونه، پیشانی و پل بینی همراه است، سردرد سینوسی گفته می‌شود. شدت این سر دردها معمولاً با حرکات ناگهانی سر و یا هنگام زور زدن، افزایش پیدا می‌کند و اغلب با سایر علائم حاد سینوسی از قبیل آبریزش بینی، بدطعمی دهان، احساس گرفتگی گوش‌ها، تب، ورم صورت و درد در سینوس‌های درگیر در عارضه همراه می‌باشد.

سردرد هورمونی

این سردردها مستقیماً به مقدار هورمون‌ها در بدن شما ارتباط دارند و هنگامی اتفاق می‌افتند که نوساناتی در میزان هورمون‌ها به وجود می‌آید (مثلاً در زمان قاعدگی، بارداری و یائسگی). علائم این سر دردها می‌تواند مشابه با علائم سردردهای میگرنی باشد و باعث درد شدید، حالت تهوع و حساسیت به نور و صدای بلند شود.

سردرد ناشی از مصرف بی‌رویه دارو

این سر دردها در نتیجه مصرف بی‌رویه داروهای مسکن اعم از داروهایی که به راحتی و بدون نیاز به نسخه در دسترس بیمار قرار دارد و یا داروهایی از قبیل مخدرها و قرص‌های مسکن هیپنوتیک که توسط پزشک برای درمان سردرد تجویز می‌شود، اتفاق می‌افتد.

سردرد عصبی کاسه سر

سردرد عصبی کاسه سر، سردردی است که از مشکلات برخی از اعصاب ناشی می‌شود:

  • درد عصب سه قلو: دردی شدید و شبیه به شوک الکتریکی که در یک طرف صورت احساس می‌شود.
  • درد عصب زبانی- حلقی (گلوسوفارینژیال): درد کوبنده در ناحیه گلو که در اثر بلعیدن غذا یا سرفه کردن تحریک می‌شود.
  • درد عصب پشت سری (اکسیپیتال): درد مداوم و گاهی به صورت کوبنده که در یک طرف در پشت سر احساس می‌شود و به علت بیماری‌های گردن به وجود می‌آید.
  • سندرم دهان سوزان (Burning mouth)

علائم


علت سر درد را می‌توان از روی خصوصیات و علائم همراه با آن تشخیص داد:

  • سردردهایی که در دو طرف سر منتشر می‌شود می‌تواند سر درد تنشی، یک بیماری سیستمیک و یا یک اختلال در ناحیه سر باشد.
  • سردرد یک طرفه می‌تواند سردرد میگرنی، سردرد خوشه‌ای، درد عصبی (نورالژی)، گلوکوم، اوریون، بیماری مفصل فک یا سایر ضایعات موضعی در ناحیه سر، صورت یا گردن باشد.
  • سردرد هاله‌ای یا آئورا (برای مثال به صورت مشاهده فلاش شدید نور در عرض سک ساعت قبل از شروع سر درد): شامل میگرن و تشنج
  • دردهای تیز و کوبنده در ناحیه سر: درد عصب سه قلو، اختلال مفصل فک، بیماری اسکلروز چندگانه (ام اس)
  • سردرد شدید و ناگهانی: سر درد خوشه‌ای، خونریزی داخل جمجمه، فشار خون بالا
  • سردرد ضربان‌دار یا تپش‌دار: سردرد میگرنی، آرتریت تمپورال، کم‌خونی کمبود آهن، حساسیت به مونوسدیم گلوتومات (MSG) یا نیتروگلیسرین
  • سردرد صبحگاهی: وقفه تنفسی در خواب، خواب ناآرام، خوابیدن در وضعیت اجباری، میگرن بازیلر، بیماری‌های ستون فقرات
  • سردرد همراه با درد و خشکی گردن: کجی مادرزادی گردن (تورتیکولیس)، بیماری‌های ستون فقرات، مننژیت، آنسفالیت
  • سردرد همراه با درد، مور مور شدن، بی‌حسی و ضعف در بازوها که ناشی از یک بیماری در ستون فقرات گردنی و یا سکته مغزی می‌باشد.
  • سردرد همراه با اندازه نامساوی مردمک چشم‌ها و یا بی‌حسی، مور مور، ضعف و فلج یک طرف سر یا بدن که نشان دهنده بیماری‌های درون جمجمه مانند تومور مغزی یا سکته مغزی می‌باشد.
  • درد صورت که می‌تواند ناشی از سینوزیت، درد عصب سه قلو، اسکلروز چندگانه (ام اس) و یا اختلالات موضعی در صورت باشد.

تشخیص


برای تشخیص موفق یک سردرد شدید، معمولاً یک معاینه فیزیکی کامل و بررسی سوابق پزشکی بیمار کفایت می‌کند. از آنجایی که سردردهای تنشی عارضه بسیار شایعی هستند، پزشک شما سؤالاتی را در مورد میزان استرسی که احتمالاً در حال حاضر دارید و نیز سایر مسائل شخصی (مانند مشکلات کاری) که می‌تواند تحریک کننده سردردهای شما باشد، از شما می‌پرسد. نوع سردرد را می‌توان بسته به موقعیت، مدت زمان و سایر علائمی که همراه با آن مشاهده می‌شود، تشخیص داد. در برخی از موارد، یک اسکن مغزی به نام اسکن CAT (توموگرافی به کمک کامپیوتر) و یا یک اسکن ام آر آی نیز برای بررسی عوامل خطرناکی که ممکن است باعث سردرد شده باشد، از بیمار گرفته می‌شود.

درمان انواع مختلف سردرد


روش مورد استفاده برای درمان سردرد شدید به نوع و شدت آن بستگی دارد و می‌تواند شامل روش‌های زیر باشد:

استراحت مطلق

استراحت کردن در یک اتاق ساکت و تاریک می‌تواند به رفع سردرد میگرنی و سر دردهای ناشی از بیماری‌های عفونی، فشار خون بارداری (پره‌اکلامپسی) و یا پونکسیون کمری کمک نماید، اما در تسکین سردردهای تنشی یا خوشه‌ای، سکته مغزی و سر دردهای مزمن تأثیری ندارد.

مصرف آب و مایعات

مصرف مایعات (آب، چای گیاهی شیرین نشده و یا نوشابه‌های ورزشی حاوی سدیم) برای رفع سر دردهای تنشی، میگرنی و حفظ میزان آب بدن توصیه می‌شود.

کمپرس گرم

گذاشتن یک کمپرس گرم بر روی پیشانی به مدت ۳ دقیقه و سپس یک کمپرس سرد به مدت ۳۰ ثانیه (و ۳ مرتبه تکرار این کار و چند بار در طول روز) می‌تواند به رفع سر دردهای سینوسی کمک کند.

کمپرس سرد

گذاشتن یک کمپرس سرد یا یک بسته یخ بر روی گردن می‌تواند در رفع سردردهای تنشی یا میگرنی مؤثر باشد.

غذا خوردن منظم و سر وقت

نخوردن هر یک از وعده‌های غذایی می‌تواند باعث افت میزان قند خون شود و عاملی برای تحریک سر دردهای شما باشد. عادت به غذا خوردن سر وقت و مصرف غذاهای سالم و نیز صرف میان‌وعده‌های کوچک در طول روز می‌تواند به حفظ سلامت عمومی شما و پیشگیری از سر دردها کمک زیادی نماید.

کاهش استرس

استرس بخصوص استرس‌هایی که در محل کار به شما وارد می‌شود، می‌تواند یکی دیگر از عوامل شایع سردرد شدید باشد. شما با انجام حرکات مدیتیشن و یا یک پیاده‌روی کوتاه در خارج از محیط کار و تنفس هوای تازه می‌توانید حال و هوای خود را عوض کنید و انرژی دوباره‌ای بگیرید.

داروها

داروهای مسکن بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن می‌تواند به رفع سر درد شما کمک کند. اگر احساس می‌کنید که سردرد شما شدید است، باید به یک پزشک مراجعه کنید تا داروی مناسبی را برایتان تجویز کند.

ماساژ

ماساژ شقیقه‌ها و سایر قسمت‌های سر و گردن می‌تواند به رفع سر دردهای میگرنی و تنشی کمک نماید.

کولار گردنی نرم

استفاده از یک کولار گردنی نرم در هنگام شب می‌تواند در رفع سردردهای ناشی از آرتروز ستون فقرات و گرفتگی عضلات گردن تأثیر داشته باشد.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی به منظور اصلاح وضعیت بدن، دامنه حرکت و قدرت مفاصل انجام می‌شود. در صورتی که پزشک بعد از معاینه کامل بیمار تشخیص بدهد که فیزیوتراپی می‌تواند به عنوان یک درمان حفاظتی مؤثر به رفع مشکلات او کمک نماید، از یک یا چند مورد از روش‌های زیر برای درمان بیمار استفاده خواهد شد:

  • کایروپراکتیک، استئوپاتی، درمان دستی و جا اندازی مهره‌های گردن
  • ماساژ
  • آموزش بیمار جهت انجام اصلاحاتی در سبک کار یا زندگی
  • اصلاح وضعیت بدن از طریق ورزش درمانی
  • طب سوزنی
  • درمان دستی گردن
  • تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست (TENS)

بیوفیدبک

بیوفیدبک یک روش یادگیری برای کنترل عملکردهای بدن مانند فشار عضلانی می‌باشد که در آن از نیروی ذهن شما و دستگاه‌هایی که میزان اثربخشی هر حرکت را اندازه‌گیری می‌کنند، استفاده می‌شود. این روش می‌تواند به رفع سر دردهای میگرنی و تنشی مزمن کمک نماید.

برای درمان سردردهای میگرنی از روش تحریک مغناطیسی مغز هم استفاده می‌شود.

پیشگیری


  • به صورت منظم در هوای تازه ورزش کنید، اما از زور زدن و وارد کردن فشار فیزیکی بیش از حد بر بدن خود اجتناب نمایید.
  • هنگام کار کردن طولانی مدت با چشم‌ها (کار با کامپیوتر، مطالعه)، گاهی استراحت کنید و به چشم‌های خود فشار نیاورید.
  • از عوامل تحریک کننده سر دردهای میگرنی مانند استرس و بعضی از غذاها اجتناب کنید.
  • از مصرف بیش از حد داروهای مسکن خودداری کنید تا دچار سر دردهای ناشی از مصرف بی‌رویه دارو (سر درد بازگشتی) نشوید.